Na openhartige video van YouTuber Acid: kan ChatGPT een goede psycholoog zijn?

In dit artikel:

YouTuber Nathan Vandergunst, beter bekend als Acid, keerde deze week na een maand afwezigheid terug op YouTube. In een persoonlijke video vertelde hij dat zijn mentale gezondheid de reden was voor zijn radiostilte. Hij zocht steun bij ChatGPT omdat die chatbot niets van hem wist en volgens hem op het juiste moment zei wat hij moest horen. Dat bracht naar eigen zeggen rust in zijn hoofd.

Zijn verhaal weerspiegelt een bredere ontwikkeling: steeds meer jongeren gebruiken AI-chatbots om over hun gevoelens te praten. Een chatbot is anoniem, altijd beschikbaar en kan een laagdrempelige eerste stap zijn, zeker wanneer de stap naar een psycholoog groot is of jongeren door wachtlijsten niet snel hulp vinden.

Experten waarschuwen echter dat ChatGPT geen psycholoog of therapeut is. Martijn Van Heel, professor Ontwikkelingspsychologie aan de VUB, zegt dat een chatbot mogelijk kan helpen om gedachten te ordenen of de weg naar verdere hulp te vinden, maar dat niemand verantwoordelijkheid draagt wanneer het advies verkeerd of schadelijk is. Bovendien kan AI een echokamer worden die vooral bevestigt wat iemand wil horen, terwijl een psycholoog ook moeilijke of confronterende vragen stelt.

Lotte De Schrijver van de Vlaamse Vereniging voor Klinisch Psychologen benadrukt dat AI alleen reageert op de informatie die iemand zelf invoert en geen rekening houdt met diens volledige achtergrond of context. Een professionele hulpverlener kan wel het hele verhaal meenemen. AI kan volgens haar tijdelijk geruststellen of helpen om spanningen neer te schrijven, maar moet voorzichtig worden gebruikt.

Ook jongerenorganisatie TEJO ziet chatbots als een realiteit waar niet omheen kan worden gegaan. Volgens algemeen coördinator Gino Ibie kunnen ze jongeren helpen informatie te zoeken, gedachten te ordenen en de drempel naar een gesprek met een naaste of hulpverlener te verlagen. Toch vervangen ze geen persoonlijk contact. De organisatie biedt jongeren van 10 tot 20 jaar gratis, anonieme therapie zonder wachtlijst. Ook daar benadrukken medewerkers dat menselijke gesprekken en beroepsgeheim belangrijk blijven.

De deskundigen zijn het erover eens dat hulp zoeken niet mag stoppen bij een chatbot. Jongeren die met hun mentale welzijn worstelen, kunnen praten met een vriend, ouder, leerkracht of professional. TEJO en Awel, bereikbaar via 116 111, bieden laagdrempelige ondersteuning. Acids openheid kan volgens TEJO anderen aanmoedigen om eveneens hulp te zoeken.