Na open brief van Lode uit 'Restaurant misverstand': Verlinden onderzoekt of anderen kunnen (mee)beslissen over euthanasie bij dementie
In dit artikel:
Lode Deconinck, een deelnemer aan het VRT-programma Restaurant misverstand die vroegtijdig euthanasie koos vanwege jongdementie, richtte een open brief aan de politiek. Hij klaagt dat de huidige wet mensen met (jong)dementie dwingt hun euthanasiewens vroeg vast te leggen, zolang ze nog wilsbekwaam zijn. In zijn brief stelt hij voor dat iemand met dementie een kleine groep vertrouwelingen en een arts kan aanwijzen — een “raad van getrouwen” — die kan beslissen wanneer het juiste moment voor euthanasie is aangebroken als de patiënt dat zelf niet meer kan aangeven.
Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V), bevoegd voor euthanasievraagstukken op federaal niveau, reageert in Radio1's De Ochtend dat ze die piste nu onderzoekt. Concreet laat ze nagaan of en hoe derden een euthanasiebeslissing kunnen nemen op basis van een vooraf opgestelde wilsverklaring. Ze bekijkt onder meer de Nederlandse aanpak, waar artsen mensen met vergevorderde dementie die een wilsverklaring hebben, in sommige gevallen alsnog kunnen behandelen; dat gebeurt wel zelden, maar de mogelijkheid kan rust geven aan toekomstige patiënten en families.
Verlinden waarschuwt dat de materie complex is: het ziekteverloop en het gedrag van mensen met dementie kunnen sterk veranderen, waardoor het lastig is om vooraf vastgestelde wensen een-op-een toe te passen. Ze benadrukt dat medische opvolging essentieel is om te beoordelen of de oorspronkelijke wil nog overeenkomt met de actuele situatie. Ze kondigt aan dat in april een studiedag met specialisten plaatsvindt en dat een principesnota in voorbereiding is, maar dat concrete wetsvoorstellen en parlementaire behandeling nog maanden kunnen duren.
De kwestie raakt ook aan gevoelige politieke breuklijnen. CD&V is traditioneel terughoudend bij ethische hervormingen, en binnen de huidige regeringscoalitie lopen de meningen uiteen; N-VA benadrukt wilsbekwaamheid als fundamenteel criterium, terwijl linkse partijen zoals Vooruit recent de druk opvoerden om het regeerakkoord te realiseren. Daardoor kan een hervatting van het euthanasiedebat opnieuw politieke verdeeldheid blootleggen.
Kortom: Verlinden wil onderzoeken of een wettelijke regeling mogelijk is waarbij vooraf vastgelegde wensen over euthanasie ook door derden kunnen worden uitgevoerd bij mensen met dementie, maar ze wil dit zorgvuldig en met medische garanties uitwerken; een definitief kader ligt er nog niet en de politieke discussie moet nog gevoerd worden.