Na maanden van protest gaan Serviërs naar de stembus: is dit het einde van het tijdperk-Vucic?

In dit artikel:

Na twee jaar protesteren probeert de Servische studentenbeweging bij de vervroegde parlementsverkiezingen de partij van aftredend president Aleksandar Vučić van de macht te verdrijven. De beweging ontstond na de instorting van een betonnen luifel bij het station van Novi Sad op 1 november 2024, waarbij zestien mensen omkwamen. Veel Serviërs wijten de ramp aan corruptie en gebrekkig bestuur.

Wat begon als een studentenprotest groeide uit tot een landelijke beweging met grote betogingen en wandeltochten. Twee dagen voor de verkiezingen trokken studenten in drie colonnes naar Belgrado. Onder de naam Studentenlijst doen ze mee aan de verkiezingen, al staan er geen studenten op de kandidatenlijst. Die bestaat vooral uit academici en professionals, die zeggen dat ze het land beter kunnen besturen dan beroepspolitici.

De beweging krijgt steun van mensen die verandering, vrijheid, gerechtigheid en een rechtsstaat eisen. Toch blijft Vučić populair bij een deel van de bevolking. Zij wijzen op verbeteringen in infrastructuur, gezondheidszorg en onderwijs en op de stijging van pensioenen. Een gepensioneerde oud-burgemeester zegt daarom opnieuw op Vučićs partij, de Servische Progressieve Partij, te stemmen.

Volgens verkiezingswaarnemer CRTA verloopt de campagne niet eerlijk. De regering keerde in augustus ongeveer 1 miljard euro uit aan gepensioneerden, gezinnen, veteranen en andere volwassenen, zonder dat daar volgens CRTA gericht sociaal beleid tegenover stond. Daarnaast zijn de staatsmedia regeringsgezind en zouden werknemers van overheidsinstellingen onder druk worden gezet om op de regeringspartij te stemmen. Een hoge partijfunctionaris ontkent die beschuldigingen.

Peilingen wijzen desondanks op een nek-aan-nekrace. CRTA noemt een overwinning van de oppositie extreem moeilijk, maar niet onmogelijk. Vučić en zijn partij waarschuwen dat de protestbeweging bij een nederlaag geweld zou kunnen gebruiken. De Studentenlijst verwerpt dat als een poging om geweld uit te lokken en zegt de uitslag vreedzaam te willen verdedigen. De verkiezingen moeten duidelijk maken of de protestbeweging haar maatschappelijke kracht kan omzetten in politieke macht.