Na maand van goede digitale voornemens kiest kabinet toch voor Amerikaanse software
In dit artikel:
Het ministerie van Financiën heeft besloten de software en servers voor de inning van de btw uit te besteden aan het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises. Staatssecretaris Eelco Eerenberg meldt dat vernieuwing niet langer kan worden uitgesteld: het huidige systeem bestaat al circa veertig jaar, kennis gaat verloren en het risico op storingen en beleidsmatige beperkingen is volgens hem te groot. De gunning werd in maart 2025 definitief verleend.
Het project betreft de verwerking van ongeveer 1,5 miljard euro per week en de gegevens van circa 4,4 miljoen Nederlandse ondernemers. Fast Enterprises zou zowel de pakketsoftware leveren als de hosting en het beheer op zich nemen. Die keuze wekt zorgen vanwege geopolitieke en juridische risico’s: systemen onder Amerikaanse bedrijven vallen in de praktijk onder Amerikaanse wetgeving, waardoor Amerikaanse autoriteiten mogelijk toegang tot data kunnen krijgen of in een extreem scenario invloed op de werking zouden kunnen uitoefenen.
Financiën zegt maatregelen te nemen om die risico’s te beperken. De Belastingdienst overlegt met de leverancier om te voorkomen dat personeel dat aan het systeem werkt onder Amerikaanse jurisdictie valt en onderzoekt of een onafhankelijk Europees onderdeel van de leverancier kan worden opgericht om het contract daarheen te verplaatsen. De verwachting is dat zulke stappen het risico terugbrengen tot een acceptabel restrisico, aldus Eerenberg, die het traject wil voortzetten tenzij de Tweede Kamer ingrijpt.
In politiek en technisch Nederland is veel kritiek op het besluit. Kamerlid Barbara Kathmann noemt het besluit verbijsterend en roept op om alternatieven serieus te onderzoeken, omdat Nederland volgens haar juist ambitieus zou moeten inzetten op digitale autonomie. Techexperts, juristen en bronnen binnen de Belastingdienst zeggen dat er nog routes open liggen om een andere oplossing te kiezen. De enige formele manier om de uitplaatsing van het systeem te blokkeren is een Kamermotie of -besluit.
De zaak legt de spanning bloot tussen de urgentie van modernisering van cruciale digitale infrastructuur en de wens om soevereiniteit over data en systemen te bewaren. Tegenstanders waarschuwen dat het outsourcen van zo’n kernfunctie aan Amerikaanse partijen gevolgen kan hebben voor privacy en controle, terwijl voorstanders wijzen op technische noodzaak en risicovermijding bij het oude systeem.