Na hoorzitting 'baksteenactivist' Olax opnieuw aangehouden: 'De overheid hoeft niet te luisteren', maar wat dan wel?
In dit artikel:
Op 14 januari stopten meerdere Britse hongerstakers: Heba Muraisi van de Filton-24 beëindigde na 73 dagen haar actie; ook Kamran Ahmed en Lewie Chiaramello zijn gestopt. Tegelijkertijd heeft de Britse overheid een contract van ongeveer £2 miljard met het wapenbedrijf Elbit Systems opgezegd. Eén vastgehouden activist, Umer Khalid, eet nog steeds niet en overweegt over te gaan op een dorststaking. Deze ontwikkelingen tonen dat extreme vormen van protest daadwerkelijk druk kunnen uitoefenen wanneer mensen bereid zijn hun lichaam als middel in te zetten.
Diezelfde dag stond in Den Haag de activist bekend als Olax terecht. Zijn zaak grijpt terug op een actie van 22 december 2025: hij vernielde met een steen een ruit van de Britse ambassade en beschilderde het pand met de tekst “Free the Filton 24” — een daad die hij presenteert als solidariteitsprotest met de hongerstakers in het Verenigd Koninkrijk en uit wanhoop over het uitblijven van politieke respons. Voor die actie kreeg hij een gebiedsverbod opgelegd dat hij meerdere keren overtrad; tijdens arrestaties voerde hij hongeren dorstacties uit, ondanks dat hij diabetes type 2 heeft.
In de zitting bleek de beperkte ruimte in de rechtszaal problematisch: er waren twintig plaatsen terwijl circa veertig mensen wilden bijwonen, waardoor er keuzes gemaakt moesten worden en de pers voorrang kreeg. Olax verklaarde dat hij op 14 januari al twintig dagen in hongerstaking zat en had aanzienlijk gewichtsverlies. Het Openbaar Ministerie (OM) stelde dat er eerder slechts sprake was van een mogelijke, voorwaardelijke alternatieve afdoening — onder meer afhankelijk van vergoeding van de schade — maar dat die optie verviel omdat op 1 januari iemand anders eveneens een ruit had ingegooid. Het OM voegde daaraan toe dat Olax anderen via social media zou hebben aangemoedigd, wat zijn kansen op een lichte afhandeling verkleinde.
De verdediging betoogde dat Olax zich aan gemaakte afspraken had gehouden en dat het OM die niet nagekomen was; de rechter oordeelde deels dat het woord “mogelijk” zwaar woog, maar ook dat het niet betalen van schade hem niet direct te verwijten viel. Tegelijkertijd gaf de rechter aan dat sommige uitingen online als opruiend konden worden beschouwd en dat de acties verder gaan dan louter meningsuiting; ze leken volgens hem meer op verzet of dwang.
Na de zitting droegen circa twintig sympathisanten rode overalls op verzoek van Olax. Hij zei in korte bewoordingen: “Ik ga niets ontkennen, wel verklaren wat ik heb gedaan en waarom.” Met de bedoeling gearresteerd te worden — maar zonder veel schade te veroorzaken — marcheerde de groep naar de ambassade. De politie stond een demonstratie toe binnen zicht- en gehoorsafstand zolang men buiten gooiafstand bleef. Olax stapte uiteindelijk onder een afzetlint door en werd gearresteerd; later vrijgelaten met een gebiedsverbod van 50 meter rond de ambassade in afwachting van de uitspraak.
De gebeurtenissen leggen een spanningsveld bloot: in het Verenigd Koninkrijk heeft langdurige hongerstaking geleid tot het schrappen van een miljoenencontract met Elbit, terwijl in Nederland massale protesten — zoals de zogenaamde Rode Lijn-demonstratie met naar schatting 250.000 deelnemers — weinig politieke gevolgen leken te hebben. De zaak roept vragen op over de grenzen van protest, de rol van strafrecht bij politieke acties en de verantwoordelijkheid van de overheid om te luisteren voordat vredige middelen uitgeput raken.