Na haar zestigste speelt de vrouw alleen nog een rol in comedy of jeugdfilms | opinie
In dit artikel:
Tamar van den Dop betoogt dat oudere vrouwen veel te weinig zichtbaar zijn in Nederlandse speelfilms en series, en dat die onzichtbaarheid verstrekkende gevolgen heeft voor hoe de samenleving hen ziet en behandelt. Recent onderzoek van de Universiteit Utrecht naar Nederlandse films en series (2019–2023) laat zien dat slechts 30 procent van de geselecteerde vrouwelijke personages een hoofdrol is. Bijna 70 procent van de vrouwelijke rollen betreft mensen tussen 16 en 45 jaar; boven de 35 loopt het aandeel geleidelijk terug en vrouwen van 60+ komen vrijwel niet voor: ongeveer 5 procent van de vrouwelijke personages is zestig jaar of ouder.
De scheve representatie gaat verder dan leeftijd: vrouwelijke personages zijn grotendeels wit, hebben vaak lang blond haar en zijn vaker in private dan in publieke scènes te zien. Genres leggen ook stereotypen vast: vrouwen krijgen vaker hoofdrollen in romantische films, terwijl misdaad vooral mannenrijke bijrollen oplevert. Van den Dop illustreert het patroon persoonlijk: als jonge actrice werd ze getypecast als seksobject, op latere leeftijd als moeder of uitgebluste ex — rollen die weinig ruimte lieten voor complexiteit.
Het ontbreken van zestigplusvrouwen is volgens haar een gemiste artistieke kans. Oudere actrices brengen levenservaring die personages meer diepgang, authenticiteit en emotionele lagen kan geven; thema’s als verlies, autonomie, lichamelijkheid en sterfelijkheid krijgen daarmee extra zeggingskracht. Internationale films tonen wat mogelijk is: Michelle Yeohs vertolking in Everything Everywhere All At Once (2022) leverde een vernieuwende, bekroonde kijk op een oudere vrouw in existentiële crisis. The Blue Trail (2025), met een 77-jarige hoofdpersoon, won de Zilveren Beer en toont hoe leeftijdsgrenzen artistiek kunnen worden doorbroken. In Nederland krijgen films met oudere vrouwelijke protagonisten doorgaans alleen financiering als ze veilig passen binnen comedy of jeugdfilmcategorieën.
Van den Dop koppelt de filmrepresentatie aan maatschappelijke effecten: door oudere vrouwen systematisch niet te tonen, normaliseert de cultuur het idee dat hun levens minder belangrijk of minder complex zouden zijn. Die fictieve verbeelding versterkt dubbele discriminatie — op leeftijd en geslacht — en beperkt zichtbaarheid, kansen en waardering van ouderdom in de echte wereld. Aandacht voor stereotypering is juist nu relevant, temeer omdat er recent veel discussie is over discriminatie en geweld tegen vrouwen.
Als oplossing wijst ze op de sleutelrol van financierings- en distributie-instellingen: het Nederlands Filmfonds, publieke omroepen, streamingdiensten en producenten moeten risico’s durven nemen, afstappen van vertrouwde winstformules en ruimte maken voor andere perspectieven. Meer films en series met oudere vrouwelijke hoofdpersonen kunnen niet alleen rechtvaardiger representeren maar ook leiden tot nieuw publiek, vernieuwende genres en verrassende narratieven — bijvoorbeeld thrillers of actiefilms gedragen door een 60+ vrouwelijke protagonist of een politieke verhaallijn met een vrouwelijke minister-president.
Kort: het vergroten van het schermbeeld voor oudere vrouwen is zowel een artistieke kans als een maatschappelijke noodzaak; het doorbreekt stereotype verbeeldingen en draagt bij aan gelijkere zichtbaarheid en waardering van ouderdom.