Na haar sterilisatie voelde schrijver Anouk Kemper zich bevrijd, waarom snapt niemand dat?

In dit artikel:

Schrijver Anouk Kemper besluit in het voorjaar van 2025 dat ze zich wil laten steriliseren. Na vier zwangerschappen en twee kinderen is ze klaar met tijdelijke anticonceptie en de bijwerkingen van haar koperspiraal, waardoor ze een groot deel van de maand ongesteld is. Haar vriend wil geen vasectomie, maar Kemper vindt het onjuist om haar keuze daarom ter discussie te stellen: zij wil zelf definitief geen kinderen meer kunnen krijgen en haar lichaam niet langer als potentieel voortplantingsmiddel beschikbaar houden.

Zowel haar huisarts, vriendinnen als een vriendin die kort daarvoor haar derde kind kreeg, reageren met vragen en verbazing. Waarom doet haar partner het niet? Weet ze zeker dat ze nooit meer kinderen wil? Is zo’n ingreep niet te drastisch en kan die worden teruggedraaid? Kemper ervaart die reacties als onderdeel van een bredere maatschappelijke norm waarin vrouwelijkheid en moederschap sterk met elkaar verbonden zijn. Meisjes leren eerst vooral zwangerschap te voorkomen, maar vanaf een bepaalde leeftijd wordt moederschap als vanzelfsprekend en soms zelfs als noodzakelijk gezien. Wie bewust geen kinderen wil of niet langer vruchtbaar wil zijn, wijkt daarvan af.

Kemper verwijst naar de ideeën van de Amerikaanse schrijver Adrienne Rich, die het ‘instituut moederschap’ beschreef als een systeem vol verwachtingen over de identiteit en rol van vrouwen. Ook de documentaire *Heb je geen kinderen?* van Liesbeth Rasker laat zien hoe vrouwen die geen moeder willen worden vaak niet serieus worden genomen. Volgens Kemper geldt iets vergelijkbaars voor vrouwen die na een of meer kinderen bewust voor sterilisatie kiezen: hun vruchtbaarheid wordt nog altijd gezien als een belangrijk onderdeel van hun vrouw-zijn.

De ingreep die Kemper kiest, bestaat uit het verwijderen van beide eileiders. Sinds 2020 staat deze methode in de Nederlandse richtlijn. Gynaecoloog Anne Timmermans van Amsterdam UMC legt uit dat verwijdering mogelijk ook de kans op eierstokkanker met ongeveer 60 procent verlaagt, omdat die kanker vaak in de eileiders ontstaat. Ongeveer 2 tot 3 procent van de vrouwen in Nederland is gesteriliseerd; de meesten hebben al kinderen en willen niet meer over anticonceptie hoeven nadenken.

De operatie gebeurt onder narcose via een kijkoperatie met drie kleine sneetjes. Omdat eileiders geen hormonen produceren, verwacht Kemper geen veranderingen in haar cyclus of gevoelens. De ingreep wordt niet standaard vanuit de basisverzekering vergoed en kost ongeveer 2.700 euro. Bovendien vergoeden veel minder verzekeraars vrouwelijke dan mannelijke sterilisatie volledig.

Bijna een jaar na haar eerste bezoek aan de huisarts wordt Kemper geopereerd. De ingreep verloopt goed en duurt minder dan een uur. Bij het ontwaken voelt ze zich naar eigen zeggen helder, opgeruimd en vooral bevrijd. Voor haar is de sterilisatie geen beslissing over haar relatie, maar een bewuste, autonome keuze voor zichzelf en voor een leven waarin ze niet langer vruchtbaar hoeft te zijn.