Na formatieblokkade GL/PvdA wordt naar kleine partijen geloerd, maar daar klinkt: 'Ga nou niet D66-kroonjuwelen oppoetsen'
In dit artikel:
D66 en CDA legden dinsdag een zeventien pagina’s tellend formatiedocument neer (opgesteld door Rob Jetten en Henri Bontenbal). Omdat Jesse Klaver (GL/PvdA) herhaaldelijk heeft gezegd geen minderheidskabinet te willen, moeten D66 en CDA nu vooral kleine partijen benaderen om steun of gedoogafspraken veilig te stellen. Met 44 zetels samen hebben D66 en CDA zonder VVD (22) of GL/PvdA (20) onvoldoende steun; partijen als BBB (4), SGP (3), ChristenUnie (3), 50Plus (2) en mogelijk JA21 (9) kunnen daardoor sleutelrollen vervullen. JA21 praat donderdag met informateur Sybrand Buma.
De kleinere partijen zien onderdelen van het plan positief, maar uiten tegelijk grote twijfels over wat ontbreekt of over beleidskeuzes. De SGP zegt voorkeur te hebben voor een meerderheidskabinet maar sluit minderheidssteun niet uit; steun hangt af van antwoorden op vragen over gezinnen, klassieke vrijheden en medisch-ethische dossiers — met name het D66/VVD-plan om embryo’s te kweken roept weerstand op. SGP-leider Chris Stoffer waarschuwt dat zulke voorstellen de partij ver vandaan zullen drijven: “Dan hebben ze aan ons een kwaaie.”
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker waarschuwt een minderheidskabinet om niet te veel beleidsprioriteiten van D66 op te poetsen die in de pijngrens van de CU liggen. BBB is vooral kritisch over de landbouwparagraaf: de mogelijkheid tot gedwongen uitkoop van boeren en het gebrek aan rechtser ingestoken maatregelen strookt onvoldoende met hun verwachtingen. 50Plus (Jan Struijs) staat relatief mild tegenover het document en een minderheidsconstructie; zijn partij wil vooral geen bezuinigingen op ouderenzorg en koppelt steun aan concrete wensen zoals meer seniorenwoningen.
Kortom: D66 en CDA hebben potentiële steun van kleinere partijen nodig, maar die partijen stellen harde voorwaarden op thema’s als landbouw, medisch-ethiek, onderwijsvrijheid en ouderenzorg voordat zij zich achter een nieuw kabinet scharen.