Na Dolly Parton is het boek overgeleverd aan de destructieve scanners van AI

In dit artikel:

Frank Heinen beschrijft hoe het overlijden van Dolly Parton bij veel mensen het gevoel oproept dat er iets wezenlijks verdwijnt. Volgens de columnist lag haar betekenis niet alleen in haar muziek of publieke uitstraling, maar ook in haar concrete inzet voor kinderen. Nadat Parton in de jaren negentig hoorde dat kinderen in het oosten van Tennessee steeds slechter lazen, financierde ze een leesprogramma dat uitgroeide tot de Dolly Parton’s Imagination Library. Dat initiatief had woensdagmiddag meer dan 332 miljoen boeken verstrekt aan ruim drie miljoen kinderen.

Heinen plaatst die nalatenschap tegenover de manier waarop AI-bedrijven volgens hem omgaan met boeken. Zij kopen grote hoeveelheden tweedehands exemplaren op, laten die digitaliseren voor de ontwikkeling van modellen en vernietigen de originelen daarna. De columnist ziet daarin een treffend beeld van technologie die culturele kennis gebruikt, maar volgens hem tegelijk het vermogen om te lezen, schrijven en zelfstandig te denken onder druk zet.

Ook hekelt Heinen de houding van sommige leidinggevenden in de Nederlandse journalistiek, die AI voorstellen als een ontwikkeling waar niemand invloed op heeft. Parton reageerde op dalende leesvaardigheid juist door zelf verantwoordelijkheid te nemen en een oplossing op te bouwen. Dat verschil gebruikt Heinen als moreel contrast: waar zij boeken beschikbaar maakte, zouden bedrijven ze voor technologische doeleinden laten verdwijnen.