Na dik een jaar Trump II bezoekt Harmen van der Veen zijn familie in de VS opnieuw. Adoreren zij Trump nog steeds? 'Sure!'

In dit artikel:

Harmen van der Veen keert terug naar zijn familie in Holland, Michigan, kort na de herverkiezing van Trump en doet verslag van gesprekken aan keukentafels en in pick-uptrucks over het eerste jaar van “Trump II”. De centrale vraag van zijn reis: hoe kan een presidentschap dat volgens hem de democratie bedreigt — met een harde klopjacht op migranten door ICE, een aanval op Iran die de benzineprijs ongeveer dertig procent deed stijgen, en andere controverses — toch zoveel steun krijgen binnen zijn eigen Amerikaanse familie?

Vooraf zoekt Van der Veen advies bij filosoof en polarisatiedeskundige Bart Brandsma, die hem aanspoort vooral zacht en empathisch te luisteren en zijn eigen angsten open te delen om verbinding mogelijk te maken. Met die aanpak gaat hij opnieuw aan tafel bij tante Wieda, diens dochter Elizabeth, neven en nichten, buren en vrienden. Wat opvalt is dat de steun voor Trump niet eenduidig voortkomt uit onwetendheid: vaak is ze geworteld in religie, wantrouwen tegenover de media, een verlangen naar orde en concrete beleidsresultaten, en de angst voor sociale veroordeling door familie elders (zoals de Nederlandse tak).

Tante Wieda verzet zich fel tegen Van der Veens eerdere reportages; zij voelt zich miskend en vreest dat Nederlandse familieleden hen afschilderen als kille, veroordelende christenen. Voor haar is de bijbel het ultieme referentiepunt en God heeft volgens haar al alles voorzien. Elizabeth — die net als haar moeder bang is voor afkeuring door de Nederlandse familie — waardeert Trumps “kracht” en vindt hogere benzineprijzen een acceptabel offer voor vermeend langdurig voordeel. Zij gelooft dat wetmatig wonende immigranten niets te vrezen hebben en steunt daarom de harde lijn tegen illegaliteit.

Op korte afstand woont het jongere en vrijzinniger deel van de familie. Neef Nathan, homo en uitgesproken teleurgesteld door Trumps machtspolitiek, vergelijkt ICE met de Gestapo en vreest herhaling van historische vervolgingen. Zijn partner Jon hangt een regenboogvlag uit als signaal van veiligheid; samen voelen ze dat het Amerikaanse symbool — de nationale vlag — is gekaapt door Trump en polariseert dat de samenleving. Sinds Nathan uit de kast kwam, is de familierelatie met grootmoeder en anderen grotendeels verbroken: brood breken bij het verzoeningsdiner bleek geen blijvende brug.

Andere familieleden tonen variatie binnen conservatisme. Andy en Mary, snowbirds die tussen Michigan en Florida pendelen, stemmen Democratisch maar mijden politieke gesprekken om contact te bewaren; toch spreken zij nu vrijuit over hun zorgen over Trumps suprematie, de bedreiging van de pers en de banden met Rusland. Dana, een jongere trumper en antivaxxer die Bobby Kennedy hoog acht, gelooft complottheorieën maar omarmt tegelijk Trumps kracht: soms moet het hard zijn, vindt ze. Voor haar legitimeert dat harde beleid ook harde acties van ICE, die volgens haar “kinderen redden” — een bewering die zij niet concreet kan onderbouwen.

Verschillende mannen uit de familie prijzen expliciet deportaties en grenssluiting: Jim en John Jr. zien het beleid als daadkrachtig en noodzakelijk. Sommigen spreken met trots over grote aantallen gedeporteerden of noemen de aanval op Iran een moedige zet, zelfs wanneer die leidt tot hogere brandstofkosten. Voor hen wegen nationale veiligheid en “law and order” zwaarder dan de economische pijn op korte termijn.

De gesprekken onthullen meerdere motieven voor steun aan Trump:
- Religieuze overtuiging en het gevoel dat God of Bijbelse waarden belangrijker zijn dan seculiere kritiek.
- Wantrouwen jegens de media en het idee dat “liberale” berichtgeving slechts een kant belicht.
- Praktische waardering voor concrete maatregelen: grenssluiting, deportaties, sterke presidentiële handelwijze.
- Angst voor verlies van identiteit en status; zorgen over hoe familie in Nederland hen beoordeelt spelen een verrassend grote rol.
- Conspiratorisch denken en scepsis tegenover instituties, dat sommige familieleden naar rechts gedreven heeft.

Tegelijk kent de familie sterke tegenkrachten: homoseksuele en progressieve leden ervaren echte existentiële vrees — voor geweld, voor institutionele marginalisatie en voor het verdwijnen van rechten die eerder als vanzelfsprekend werden gezien. De polarisatie uit zich in verbroken banden: sommige neven en nichten onderhouden geen contact meer met de oudere generatie. Symbolen zoals vlaggen en truckmodellen manifesteren die breuk net zo treffend als politieke argumenten.

Van der Veen zelf probeert zijn zorgen te delen — over de militarisering van ICE, over voorbeelden van buitensporig geweld in steden als Minneapolis, over de gevaren van een president die wetten en instellingen lijkt te tarten — maar hoort vaak dat hij “misinformed” zou zijn of dat hij “maar de halve waarheid” ziet. Zijn pogingen tot depolariseren stuiten op diepgewortelde wereldbeelden; waar hij empathie aanbiedt, krijgt hij soms empathie terug, maar vaker een vaste herhaling van de eigen referentiekaders of afwijzing.

De reportage zoomt in op dagelijkse scènes — pick-uptrucks en Chevrolets, sneeuw op de Michigan-akkers, honden die iedereen trouw begroeten — om te laten zien dat politieke breuk niet abstract is maar verweven met familieroutines, geloofspraktijken en de nood aan sociale erkenning. In een afsluitend tafereel bij tante Wieda wordt Efeziërs voorgelezen; de passage over geestelijke wapenrusting en ‘bulldozer strength’ vat samen hoe velen hun steun rationeel en spiritueel legitimeren.

Het slotbeeld is sober: Van der Veen bewaart zijn angsten weer voor zichzelf om verdere verwijdering te vermijden. De familierelaties blijven gespannen, de politieke scheidslijnen scherp. De artikelen van hem eerder beschreven door familie als kwetsend hebben de kwetsbaarheid blootgelegd: niet alleen een meningsverschil over beleid, maar ook een botsing van identiteit, eergevoel en existentiële zekerheid die met woorden moeilijk te overbruggen is.