Na de Watersnoodramp van 1953 brak de zeedijk nog eenmaal: op Schiermonnikoog
In dit artikel:
Op 16 februari 1962 brak de zee op Schiermonnikoog één keer door de dijk sinds de watersnood van 1953. Oud-boeren Piet Visser (nu 76) en Theun Talsma (89) herinneren zich die nacht nog levendig: Talsma, toen 26, was al met zandzakken in de weer toen het water plotseling “als een wilde” op hen afkwam en zelfs een vrijstaand huis aan de Heereweg binnendrong. Visser, toen 12, werd midden in de nacht gewekt en zag hoe rondom bloed en chaos heersten; in het dorp ging de sirene af en mensen en vee werden zoveel mogelijk in veiligheid gebracht.
Op het eiland ontstonden twee gaten in de dijk — bij boerderij De Branding en bij de hoek met de veerdam — die als zwakke plekken fungeerden. Het grootste gat was mogelijk zo’n 50 meter breed. Binnen uren stonden lage landen en sloten vol; de Banckspolder stond zelfs hoger dan de Waddenzee de dag na de doorbraak. De gaten werden binnen enkele dagen dichtgemaakt, eerst door eilandbewoners en daarna met hulp van militairen uit Assen. De zoutoverstroming richtte miljoenen guldens aan schade aan: akkers moesten opnieuw ingezaaid worden, hooi van het vasteland worden gehaald en jongvee tijdelijk naar de wal vervoerd. Hoewel men aanvankelijk vreesde dat jarenlang niets meer zou groeien, herstelde het land zich na een paar jaar.
Het drama speelde zich niet alleen op Schiermonnikoog af: dezelfde stormvloed trof Noord-Duitsland hard, met tientallen dijkdoorbraken rond Hamburg en 347 doden tot gevolg. Sinds 1962 is zo’n doorbraak op het eiland niet herhaald; halverwege de jaren tachtig werd de dijk fors verhoogd en versterkt — volgens Talsma ruim anderhalve meter hoger dan toen — wat verder terugslag van de zee voorkwam.
Vandaag is de kwestie actueel omdat Wetterskip Fryslân al vier jaar werkte aan een verdere versterking en verbreding van de dijk en duinen; daar was 61 miljoen euro voor gereserveerd in het hoogwaterbeschermingsprogramma. Die financiering is recent geschrapt nadat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de dijknormen voor de Waddeneilanden versoepelde. De gemeenteraad van Schiermonnikoog, andere waddengemeenten en waterschappen protesteren: zij eisen dat het rijk het eiland niet aan zijn lot overlaat en vrezen herhaling van rampzalige gevolgen. De Tweede Kamer verlangde op haar beurt dat er eerst heldere alternatieve beschermingsplannen zijn voordat de normering definitief wordt verlaagd.
Visser en Talsma begrijpen dat versterkingen veel geld kosten, maar vinden dat uitstel van meer dan tien jaar onacceptabel. Hun herinneringen maken duidelijk waarom veel eilandbewoners terughoudend zijn met versoepelingen: de herinnering aan water, schade en paniek leeft nog sterk en vormt de basis voor de discussie over toekomstige bescherming tegen de stijgende zee.