Na de Pano: Vlaamse en federale overheid kibbelen over uitbuiting arbeiders

In dit artikel:

Een VRT Pano-reportage bracht recent structurele uitbuiting van buitenlandse arbeiders in België aan het licht: gedetacheerde werknemers krijgen te weinig loon, moeten valse uren registreren of worden aan hun lot overgelaten na arbeidsongevallen. Die bevindingen zetten de federale en Vlaamse regering tegenover elkaar over wie verantwoordelijk is voor het bestrijden van die misstanden.

Federaal minister Rob Beenders (Vooruit), bevoegd voor sociale fraudebestrijding, wil de handhaving fors versterken en heeft een plan klaar om inspectiediensten uit te bouwen. Hij stelt dat bij ongeveer 4 op de 10 controles op detachering fraude wordt vastgesteld en pleit voor de aanwerving van 300 extra inspecteurs. Volgens Beenders is onderbezetting bij inspecties en arbeidsauditoraten een belangrijk knelpunt: controles slagen erin overtredingen te signaleren, maar opvolging en juridische vervolging blijven vaak steken door capaciteitsgebrek. De uitvoering van zijn plannen hangt evenwel af van budgettaire beslissingen; zolang er geen begrotingsakkoord is, is extra financiering onzeker.

Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) wijst de kritiek terug. Zij benadrukt dat Vlaanderen maatregelen heeft genomen om werkvergunningen te verscherpen en noemt het onterecht om te suggereren dat die aanpak achterpoortjes zou creëren. Volgens haar ligt het probleem juist vaker bij het federale detacheringstelsel; ze wijst ook minister Clarinval en de Europese Commissie op scheefgroei in dat systeem. Voor woonproblemen wijst ze door naar de bevoegde Vlaamse minister Melissa Depraetere.

Vakbonden reageren verontwaardigd en zeggen dat de situatie niet nieuw is: ACV Bouw-industrie en BTB-ABVV melden al jaren dezelfde meldingen van misbruik en waarschuwen al vijftien jaar voor uitbuiting binnen detachering. Zij zien het systeem als een winstmodel dat floreert bij zwakke regels en gebrekkige handhaving. De vakbonden dringen aan op strakkere wetgeving, gecoördineerde inspecties, het oprollen van postbusconstructies en zwaardere sancties voor fraudeurs — maar stuiten volgens hen op verzet van werkgeversorganisaties in de bouw.

Daarnaast waarschuwen gespecialiseerde organisaties zoals Payoke dat veel inbreuken complex zijn en vragen om een ketenaanpak met gespecialiseerde diensten voor snelle en doelgerichte vervolging. Ook juristen zoals prof. Yves Jorens signaleren dat wetten weinig betekenen zonder effectieve handhaving.

Kortom: de Pano-reportage heeft de problematiek van gedetacheerde arbeidsmigranten opnieuw op scherp gezet. Er is consensus over de ernst van de misstanden, maar onenigheid over oorzaken en bevoegdheden, terwijl extra handhavingscapaciteit en structurele politieke keuzes wachten op politieke en budgettaire knopen.