Na de brandbrief: bewegen gemeenten voor Ter Apel? Mark Boumans (VNG): 'Maak duidelijk wat er gebeurt als ze niet leveren'
In dit artikel:
Een week na de oproep van asielminister Bart van den Brink om acute noodopvang te openen, hebben vier gemeenten gehoor gegeven, maar Ter Apel blijft ernstig overbezet. Van den Brink had op 26 maart gemeenten verzocht direct spoedlocaties in te richten vanwege de ‘urgente en kritieke’ situatie; Breda opende deze week als eerste een tijdelijke opvang om druk van Ter Apel te halen.
Ter Apel draait al maanden boven de toegestane grens van 2.000 bewoners; begin deze week waren er 2.077 mensen. COA en de gemeente Westerwolde waarschuwden eerder dat bij aanhoudende overbezetting een gecontroleerd deurbeleid mogelijk wordt, waarbij honderden mensen geen toegang tot opvang zouden krijgen. Tegelijkertijd sluit onder meer de locatie in Biddinghuizen (1.200 plaatsen), waardoor herverdeling nodig is.
De nieuw ingeplande noodopvanglocaties bieden tijdelijke verlichting: Breda neemt in april asielzoekers uit sluitende locaties op (de plek is in mei/juni niet beschikbaar vanwege evenementen en keert in juli/augustus terug), Dronten maakt na Pasen plek voor 200 mensen tot en met september, Leiden vangt twee maanden 70 mensen op in een kerk en Almere creëert 170 tijdelijke plaatsen. Zonder meer opvang verwacht het COA een tekort dat tot duizenden plaatsen kan oplopen en mogelijk rond de 8.000 plekken tegen het einde van de zomer.
Mark Boumans, burgemeester van Doetinchem en vicevoorzitter van de VNG, noemt de recente stappen bemoedigend maar benadrukt dat er nog veel moet gebeuren. De VNG heeft gemeenten opgeroepen mee te werken; meerdere gemeenten hebben zich gemeld, maar er bestaan grote vragen over voorwaarden en zekerheden. Bestuurders vrezen dat tijdelijke opvang niet echt tijdelijk blijft en zijn terughoudend na jaren van onrust rond asiellocaties, mede veroorzaakt door het eerdere beleid van oud-ministers Faber en Keijzer en toegenomen anti-azc-sentiment in gemeenteraden.
Boumans benadrukt dat voorbeelden van goed functionerende opvang cruciaal zijn om tegenargumenten over overlast weg te nemen: "We hebben succesverhalen nodig." Hij vraagt ook om duidelijkheid van minister Van den Brink over een escalatiemodel: welke stappen worden genomen als gemeenten niet leveren? Mogelijke instrumenten zijn indeplaatsstelling (waarbij rijksvastgoed in gemeenten wordt ingezet zonder lokaal overleg) of rijksaankopen van leegstaande hotels, maar dat geldt als laatste redmiddel; de voorkeur blijft samenwerking.
Kortom: beperkte, tijdelijke verlichtingsmaatregelen zijn genomen en meer gemeenten melden zich, maar structurele oplossing en vertrouwen tussen gemeenten en COA zijn nog ver weg. Zonder snelle uitbreiding van opvang dreigt Ter Apel de hele zomer door structureel overbelast te blijven.