Dag vol bombardementen in de Golfregio: dit gebeurde er zaterdag
In dit artikel:
Zaterdag is Iran vanaf de ochtend bestookt door een omvangrijke gezamenlijke luchtaanval van de Verenigde Staten en Israël, waarna Teheran met wijdverspreide vergeldingsacties reageerde die zich over meerdere landen in de Golfregio uitstrekten. Rond 09.30 lokale tijd klonken in de Iraanse hoofdstad de eerste explosies; Israël meldde later dat ongeveer 200 gevechtsvliegtuigen betrokken waren en dat zo’n 500 militaire doelen tegelijk waren aangevallen. De Amerikaanse president Donald Trump sprak van “massale” operaties.
Iraanse media, op basis van hulporganisatie Rode Halvemaan, melden tot nu toe minstens 201 doden en 747 gewonden in 24 provincies. Of leidinggevende ayatollah Ali Khamenei het heeft overleefd is onduidelijk: satellietbeelden tonen schade aan zijn woning in Teheran en een geplande televisietoespraak bleef uit. Israëlische bronnen en premier Benjamin Netanyahu zeggen dat er aanwijzingen zijn dat Khamenei mogelijk niet meer leeft; het ministerie van Buitenlandse Zaken in Teheran verklaarde later dat zowel Khamenei als president Masoud Pezeshkian “veilig en in leven” zijn.
Iran voerde snel vergeldingsaanvallen uit op Amerikaanse troepen en lanceerde raketten en drones gericht op meerdere Golfstaten. Qatar meldde 65 Iraanse raketten en 12 drones en acht personen met verwondingen door rondvliegend puin; Jordanië onderschepte volgens de krijgsmacht 49 drones en ballistische raketten en meldde materiële schade zonder dodelijke slachtoffers. Koeweit en Irak registreerden eveneens aanvallen met enkele ziekenhuisopnames; in Bahrein werden woongebouwen geraakt, waarna reddingswerk en blusoperaties op gang kwamen. De Straat van Hormuz, cruciale toegang tot de Perzische Golf, raakte vrijwel leeg na oproepen van Iran aan scheepvaart om de zeestraat te mijden. Het Amerikaanse Centraal Commando meldt geen gevechtsverliezen en minimale schade aan Amerikaanse faciliteiten.
De strategische impact is onzeker. Washington en Tel Aviv zeggen te willen voorkomen dat Iran nog een bedreiging vormt; volgens een Amerikaanse functionaris rekent men op een bombardementscampagne van minimaal vijf dagen, maar Trump houdt opties open en suggereerde zowel een langdurige campagne als een snelle beëindiging. Hij riep, net als Netanyahu, Iraniërs op de straat op te gaan om “hun vrijheid terug te pakken”, maar het is onduidelijk hoeveel mensen dat durven of kunnen, vooral nadat eerdere protesten eind vorig jaar en begin dit jaar door harde repressie tienduizenden dodelijke slachtoffers zouden hebben gekend.
Analisten waarschuwden vooraf dat het doden of uitschakelen van Khamenei niet per se tot onmiddellijke regimewisseling leidt: de Revolutionaire Garde (IRGC), met naar schatting tussen de 125.000 en 190.000 manschappen, en de omvangrijke paramilitaire Basij vormen stevige machtsbasissen. Volgens bronnen die Reuters en Axios spraken, verwacht de CIA dat bij de dood van de ayatollah waarschijnlijk een nieuwe hardliner uit de IRGC naar voren komt. Daarmee blijft onduidelijk hoeveel luchtaanvallen volstaan en of het conflict tot luchtoorlog beperkt zal blijven.