Mysterieuze lichtflitsen op fotografische platen vóór Spoetnik: wat verborgen werd gehouden

In dit artikel:

Een nieuw onderzoek zet vraagtekens bij de klassieke verklaring dat mysterieuze lichtflitsen op oude astronomische fotoplaten simpelweg fouten of vlekken zijn. De Nederlandse onderzoeker Ivo Busko, die jarenlang werkte aan beeldverwerking bij NASA’s Space Telescope Science Institute, concludeert dat elf onverklaarbare flitsen op platen uit 1934-1957 echte lichtbronnen moeten zijn geweest. Hij baseert dat op een optisch spoor dat bekendstaat als coma: een vervorming die ontstaat wanneer licht door de telescoopoptiek komt en die een plaat een voorspelbaar patroon geeft. De flitsen vertonen precies dat patroon, waardoor een simpele plaatfout volgens hem onwaarschijnlijk wordt.

Het onderzoek bouwt voort op het VASCO-project van astronoom Beatriz Villarroel, dat sinds 2020 hemelobjecten uit oude en nieuwe catalogi vergelijkt en al duizenden verdwenen of opduikende lichtpunten vond. Eerdere analyses van de eerste Palomar-survey leverden al duizenden onverklaarde flitsen op, maar nu wordt voor een kleiner deel daarvan ook aangetoond dat ze niet uit beschadiging of stof kunnen voortkomen. Opvallend is dat de elf flitsen samenklonteren in twee kleine hemelgebieden en vooral voorkomen tussen 1949 en 1953, met zelfs meerdere gebeurtenissen op dezelfde platen en op korte tijdsafstand van elkaar.

De mogelijke helderheid van de flitsen wijst erop dat het om krachtige gebeurtenissen ging, soms vergelijkbaar met de helderste sterren aan de nachtelijke hemel. Busko gaat niet zo ver om te zeggen dat het om buitenaardse objecten gaat; hij beperkt zich tot wat de data aantonen. Maar zijn studie maakt wel duidelijk dat een deel van deze oude, raadselachtige waarnemingen echt was en niet kan worden afgedaan als meetfout. Daarmee blijft de belangrijkste vraag open: wat veroorzaakte die lichtverschijnselen in de vroege Koude Oorlog, nog vóór de lancering van Spoetnik?