Muziekkoepel Noorderplantsoen in Groningen is rijksmonument. En nu? 'Het zijn hang- en spuitplekken'
In dit artikel:
De monumentale muziekkoepel in het Noorderplantsoen in Groningen is de afgelopen maanden drastisch van functie veranderd: waar vroeger buurtconcerten konden plaatsvinden, werd het bouwwerk terechtgebruikt door drugsgebruikers en dealers. Ze sliepen er, dealden er en lieten er afval en menselijke resten achter, wat leidde tot overlast voor omwonenden. De politie veegde de koepel ruim anderhalve week geleden schoon; de gemeente probeert nu de betrokken groep in kaart te brengen en waar mogelijk passende zorg en ondersteuning te regelen.
Het koepeltje dateert uit 1905 en is een ontwerp van stadsarchitect Mulock Houwer; sinds 1971 staat het als rijksmonument geregistreerd. Bewoners en buurtorganisaties vragen zich af of zo’n karakteristiek gebouw niet beter onderhouden en benut kan worden. De gemeente meldt dat een kleurenonderzoek is afgerond en dat volgend jaar groot onderhoud en renovatie gepland staan, maar concrete plannen en kosten zijn nog niet bekend.
Lokale muzikanten en buurtbewoners zien potentie. Johannes Peetsma (bekend als TikTok Tammo) nam er ooit een nummer op en noemt de plek geschikt voor kleinschalige optredens — mits het opgeruimd wordt. Gerard van de Poll, voorzitter van de bewonersorganisatie van de Noorderplantsoenbuurt, herinnert zich decennia aan concerten van klassiek tot brassbands, maar betreurt dat er nu geen structureel initiatief is om die traditie nieuw leven in te blazen. Eerdere pogingen, zoals een reeks onversterkte zomerconcerten in 1999 door evenementenorganisatoren Gerrit Kamstra en Henk Schalker, waren bij aanvang veelbelovend maar stokten toen de overlast terugkeerde.
Niet alle koepels zijn gedoemd tot verloedering: in het Sterrebos in Groningen heeft wijkcomité Helpman de paviljoensituatie omgedraaid. Sinds 2006 organiseren ze vijf zondagen per zomer kleinschalige liveoptredens met regionale bands; het is een voorbeeld van buurtadoptie. Ook daar komen soms nog slaapzakken of vervuiling voor, maar de gemeente grijpt in wanneer nodig. Historisch gezien trok de Sterrebos-koepel zelfs grote namen; The Cure gaf er ooit een optreden.
Cultuurredacteur Joep van Ruiten wijst op een breder patroon: Nederland telt naar schatting enkele honderden muziekkoepels, maar veel daarvan worden zelden gebruikt waarvoor ze bedoeld waren en vervallen tot hangplek. Of de Noorderplantsoen-koepel na de aangekondigde renovatie daadwerkelijk weer tot podium kan uitgroeien, hangt af van concrete plannen, onderhoud en of de buurt of initiatieven het beheer op zich willen nemen. Voorlopig is er in ieder geval erkenning van het probleem en een voornemen tot herstel.