'Muziek ervaar je het krachtigst als je niet op je hoede bent, totaal verrast wordt'
In dit artikel:
Pianisten Pavel Kolesnikov en Samson Tsoy — zowel muzikaal duo als in het dagelijks leven een stel — brengen hun experimentele Ragged Music Festival terug naar het Muziekgebouw in Amsterdam. Het tweedaagse programma omvat vijf concerten die zij thematisch als rites hebben benoemd (Lente, Herinnering, Vrijheid, Vreugde en Tijd) en zoekt voortdurend de spanning tussen traditie en radicale vernieuwing, met Schubert als vaste verbindende draad. “Hoe kan een mens leven zonder Schubert?”, vraagt Kolesnikov retorisch; vorig jaar was het festival zelfs gewijd aan Schuberts laatste levensjaar.
Het festival ontstond in 2019 in het Victoriaanse Ragged School Museum in het oosten van Londen — een plek met geschiedenis van gratis onderwijs aan arme kinderen — en verwijst met relatief lage entreeprijzen naar die oorsprong. Na een eerste buiten-Londen editie in 2023 in het Muziekgebouw, keren Kolesnikov en Tsoy nu terug naar die zaal en de aangrenzende ruimtes, waaronder het Loading Dock dat zij inzetten voor de rite Vrijheid. Hun werkwijze is collageachtig: zonder vaste programmering zetten ze componisten tegenover elkaar en laten muziek een relatie aangaan met architectuur en beeldende kunst.
Kern van het festival vormt de combinatie van repertoire en ongewone presentaties. Kolesnikov en Tsoy zijn bekend geworden met Stravinsky’s Le sacre du printemps in de vierhandige pianoversie; die veelgeprezen opname en uitvoeringen — intussen volledig uit het hoofd — behoren tot hun handelsmerk. Zij benadrukken de fysieke en emotionele intensiteit van dat stuk en de specifieke speltechniek die nodig is als twee spelers op één piano samen de grenzen van het instrument opzoeken. Een sprekend voorbeeld van hun hit-and-run-projecten: in Texas speelden ze Sacre midden in een steencirkel bij Marfa toen het aggregaat uitviel; in totale duisternis speelden ze onverstoorbaar verder.
Beeldende kunst en video-installaties maken een groot deel uit van de programmering. Eerder werkten ze samen met David Hockney en de Belgische fotografe Eva Vermandel; dit jaar is choreografe Anna Teresa De Keersmaeker betrokken bij de videoinstallatie Sola, waarin zij Schuberts Fantasie in f verwerkt. Die Fantasie wordt zowel in de installatie getoond als live uitgevoerd. Samen met De Keersmaeker brengen de pianisten ook Steve Reichs Piano Phase en Clapping Music in een combinatie met dans.
Het festival nodigt een breed palet aan artiesten uit: Gidon Kremer speelt Weinberg en Pärt, er staan werken van Schnittke, Feldman en Messiaen op het programma, en musici als Alina Ibragimova, Nicolas Baldyrou, Alban Gerhardt en Elisabeth Leonskaja treden op. De organisatoren zoeken bewust contrasten en zoeken musici van verschillende leeftijden; ze waarschuwen deelnemers voor de intensiteit en de noodzaak om snel te schakelen tussen stijlen.
Centraal in de filosofie van Ragged Music staat het idee dat muziek haar grootste impact heeft als je verrast wordt en je niet op je hoede bent, maar ook dat er balans moet zijn om het publiek niet te verjagen. Het resultaat is een festival waar experiment, fysieke presentatie en klassieke wortels — altijd met een knipoog naar Schubert — samenkomen in het zoeken naar nieuwe manieren om muziek te beleven. Concerten vinden plaats op zaterdag en zondag; meer info via muziekgebouw.nl.