Musea doorbreken het glazen plafond, maar duwen vrouwen van de glazen klif

In dit artikel:

Musea profileren zich steeds nadrukkelijker als progressieve instellingen, bijvoorbeeld door vrouwelijke kunstenaars zichtbaarder te maken en collecties inclusiever te presenteren. Toch blijkt achter die vernieuwing een hardnekkig probleem te schuilen: vrouwelijke museumdirecteuren komen opvallend vaak onder druk te staan of vertrekken na conflicten. Dat patroon is de afgelopen jaren zichtbaar in het buitenland, met onder meer Kim Sajet in Washington, Sasha Suda in Philadelphia en Maria Balshaw in Londen, maar ook in Nederland, waar onder meer Birgit Donker, Jacqueline Grandjean en Bregtje van der Haak met zware bestuurlijke spanningen te maken kregen.

De kern van het artikel is dat deze situaties niet losstaan van elkaar, maar passen binnen het zogeheten glass cliff-fenomeen: vrouwen krijgen vaker leidinggevende posities juist wanneer een organisatie al in crisis verkeert of een lastige hervorming moet doormaken. In de museumsector is dat extra zichtbaar, omdat veel instellingen momenteel worstelen met vragen over diversiteit, maatschappelijke relevantie en interne machtsverhoudingen. Vrouwelijke leiders worden dan ingezet om verandering te belichamen, maar krijgen bij weerstand sneller de schuld als het schuurt.

Volgens de auteur speelt ook een dubbele standaard mee. Pogingen om ruimte te maken voor vrouwelijke kunstenaars of andere perspectieven worden geregeld weggezet als overdreven of polariserend, terwijl traditioneel, vaak mannelijk, leiderschap nog altijd als norm geldt. Daardoor zijn vrouwelijke directeuren kwetsbaarder voor kritiek, reputatieschade en ontslag. De slotconclusie is somber maar helder: musea kunnen wel hun tentoonstellingen vernieuwen, maar zolang hun bestuurscultuur niet meebeweegt, blijft echte gelijkheid aan de top uit.