Mummies in Wiuwert: het raadsel is nog altijd niet opgelost
In dit artikel:
In de grafkelder onder de Nicolaaskerk van Wiuwert liggen vier donkere, bijna zwarte gemummificeerde lichamen onder glazen platen; ze wegen nog maar 3–4 kilogram en voelen volgens gidsen als uitgedroogd leer. De mummies vormen een publiekstrekker: de kerk ontvangt zo’n tienduizend bezoekers per jaar en trekt ook schoolklassen aan — conservator Dennis Voeten van Natuurmuseum Fryslân gaf recent een les aan leerlingen over hoe mummies ontstaan.
De lichamen werden in 1765 ontdekt door timmerlieden; oorspronkelijk lagen er elf kisten, maar zeven menselijke mummies zijn ooit uit de kelder gehaald, één is spoorloos en van zes bleven alleen botten over die nu in een aparte kist liggen. Onderzoekers vermoeden dat de sterke tocht en het droge microklimaat in de kelder de natuurlijke mummificatie veroorzaakten: uitdroging gaat sneller dan bacteriële afbraak. Al eerder hingen mensen en dieren experimenten op — ruim honderd jaar geleden bleken een haan, een papegaai en een spreeuw daar te zijn gemummificeerd — maar een sluitende verklaring voor het precieze proces ontbreekt en sommige verklaringen op bordjes variëren van klimatologisch tot esoterisch (zoals “aardstralen”).
Om het fenomeen beter te doorgronden, voeren de kerk en het museum sinds februari een experiment uit: een dode haan, twee kauwtjes en een houtsnip uit de museumcollectie werden in de kelder gezet om publiekelijk het mummificatieproces te volgen. Tegelijkertijd verhuisde voor het eerst in een eeuw een van de dierenmummies uit de kelder naar het museum; vanaf 3 april is die te zien in de tentoonstelling “Mummie Mysteries”. Bezoekers kunnen zo vergelijken hoe zo’n dier zich buiten de kelder houdt.
Wie de menselijke mummies waren is deels bekend of vermoedelijk te achterhalen: sommige lijken toe te behoren aan de adellijke familie Walta of aan labadisten, volgelingen van Jean de Labadie die in Wiuwert verbleven. Voorbeelden: een meisje van 14 dat in 1610 aan tuberculose stierf, een oude vrouw, een goudsmid die in 1705 werd bijgezet en mogelijk Pierre du Lignon, een labadistenprediker met een dodelijk kaakabces. De kelder en museum tonen ook andere vondsten, zoals een beenderen kunstgebit waarvan de herkomst onduidelijk blijft.
Kortom: Wiuwert blijft een uniek onderzoeks- en publieksobject voor natuurlijke mummificatie, waar historische context, lokale anekdotes en nieuwe experimenten samenkomen om het raadsel verder te onderzoeken.