Mosterdzaad uit Groningen is véél duurder dan uit het buitenland. Toch werkt Marne Mosterd ermee. Waarom?
In dit artikel:
In de ruim 130 jaar oude mosterdfabriek Marne Mosterd in Groningen werkt directeur Paul de Vries sinds 2016 steeds meer met lokaal geteeld mosterdzaad. Oorspronkelijk ging de fabriek, net als veel andere producenten, over op zaad uit Canada, Moldavië en Oekraïne nadat de teelt in Groningen door winstgevender gewassen was verdrongen. De Vries — zelf opgegroeid in een agrarische familie — wil het product echter weer regionaal verankeren vanwege bodem- en biodiversiteitsvoordelen van mosterdteelt (stikstofbinding, betere bodemstructuur, insecten) en om ketens te verkorten en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers te verminderen.
Samen met akkerbouwers van Landgoud in Kloosterburen en met Abrahams mosterdmakerij in Eenrum startte Marne proefprojecten; inmiddels koopt het bedrijf zaad van zeven Groningse boeren, zowel gangbaar, biologisch als biodynamisch. De regionale batches leveren het exclusievere streekproduct ‘Kon minder’ op, verkocht via boerderijwinkels en delicatessenzaken. De lokale aanlevering was strategisch belangrijk: in 2022 moest Marne vanwege tekorten op de wereldmarkt 35% van de productie stilleggen, en toen bleek elke lokale leverancier van waarde.
Commercieel blijft regionale teelt echter problematisch. Importzaad is veel goedkoper: in Oekraïne kostte een hectare niet-biologisch zaad ruim €200, in Nederland ligt de ondergrens rond €3.000 per hectare — ongeveer vijftien keer zo duur; inclusief transport blijft Nederlands zaad circa vier keer duurder. Kleine, biologische partijen leveren bovendien inconsistenties in smaak en vereisen extra keuringen en tests, wat schaalvergroting en productstabiliteit bemoeilijkt. Die economische realiteit verklaart ook waarom Abrahams in 2022 failliet ging en waarom bedrijfsfinanciën pleiten voor terugkeer naar import.
Toch ziet De Vries investeren in lokaal zaad als investering in de toekomst. Marne werkt dit jaar samen met het provinciale eiwitprogramma Fascinating en hogeschool Hanze aan onderzoek naar teeltvragen: invloed van bemesting op groei en smaak, en zelfs gewasvarianten die minder aantrekkelijk zijn voor slakken. De ambitie is niet alleen een streekproduct, maar ook een veerkrachtiger, duurzamer productiesysteem voor mosterd uit Groningen.