Mosselexplosie op de Waddenzee: 7000 hectare aan schelpen, zover het oog reikt

In dit artikel:

De Waddenzee maakt een opmerkelijke opleving door van de droogvallende mosselbanken: voor het eerst zijn er zo’n 7000 hectare jonge mosselen geteld, een aantal dat historisch ongekend is. In de jaren negentig kromp het areaal mosselbanken dramatisch tot slechts 200 hectare, maar sindsdien is het herstel ingezet, met een snelle groei in recente jaren. Dit jaar zijn de mosselbanken zelfs aanwezig op locaties waar ze voorheen niet voorkwamen.

De groei vindt plaats zowel in het oostelijke gedeelte van de Waddenzee, dat volledig gesloten is voor mosselvangst, als in het westelijke deel waar vissers alleen in geulen vissen die niet droogvallen. De droogvallende platen zijn sinds 1994 beschermd tegen mosselvangst, wat bijdraagt aan de opbloei. Onderzoekers zien meerdere factoren die deze explosie verklaren: minder garnalen (die normaal larven eten), een toename van roofvis die garnalen onder controle houdt, en een jaar met relatief weinig stormen, waardoor jonge mossels niet worden weggespoeld. Opmerkelijk is dat de hogere zeewatertemperatuur geen nadelig effect heeft gehad, wat hoopvol is gezien de klimaatverandering.

Deze overvloed aan jonge mosselen heeft ecologische en economische betekenis. Vogels zoals scholeksters, eidereenden en meeuwen profiteren ervan, en mosselkwekers in de Oosterschelde gebruiken het natuurlijke zaad als basis voor hun kweek. Sinds het Mosselconvenant van 2008 worden methoden toegepast om het verzamelen van mosselzaad te beperken, waaronder vanginstallaties waarmee zaad zich aan lijnen hecht. Na het eerste groeijaar wordt dit zaad naar veiligere gebieden verplaatst voor verdere kweek.

Desondanks zullen niet alle nieuwe mosselbanken overleven. Onderzoek wijst uit dat de meeste jonge banken binnen vijf jaar verdwijnen doordat ze worden opgegeten, weggespoeld of op ongeschikte plekken liggen. Banken die deze kritieke periode overstijgen, kunnen tientallen jaren standhouden en fungeren als biobouwers die hun leefomgeving stabiliseren en verbeteren. De natuurlijke dynamiek van de Waddenzee blijkt krachtiger dan door menselijke acties bewerkstelligd, maar desondanks zijn de recente inspanningen ter bevordering van mosselbanken waardevol.

Kortom, de huidige piek in jong mosselareaal betekent een positief teken voor de biodiversiteit en de mosselindustrie in Nederland. Consumenten hoeven zich geen zorgen te maken over een tekort aan mosselen; er is ruim voldoende jonge aanwas die de toekomstige mosselpopulaties ondersteunt.