Mosselexplosie! Maar liefst 7000 hectare aan mosselbanken: 'Komt zelfs in geschiedenisboekjes niet voor'

In dit artikel:

In de Waddenzee is een uitzonderlijke toename van droogvallende mosselbanken geconstateerd: momenteel beslaan ze circa 7000 hectare, een record dat sinds dertig jaar ongekend is. In de jaren 90 bereikten de mosselpopulaties een dieptepunt met slechts 200 hectare. Onderzoeker Douwe van den Ende van Wageningen Marine Research spreekt van een ‘mosselexplosie’, met jonge mosselen die nu zelfs op plekken voorkomen waar ze eerder afwezig waren. Deze groei speelt zich af in zowel het oostelijke, afgesloten Waddengebied als het westelijke deel, waar mosselvangst beperkt wordt tot de permanente geulen.

De verklaring voor deze sterke toename is complex, maar factoren als een afname van garnalen – natuurlijke vraatzuchtigen op mossellarven – en een grotere populatie roofvis zorgen hiervoor. Ook het uitblijven van stormen heeft bijgedragen aan het behoud van jonge mosselbanken. Interessant is dat de hogere zeewatertemperaturen de populatie niet lijken te schaden, wat positief is in de context van klimaatverandering. Ecologisch profiteren vooral vogels als scholeksters, eidereenden en meeuwen van deze overvloed aan mosselen, terwijl ook mosselkwekers blij zijn: de jonge mosselen vormen de basis voor de kweek in de Oosterschelde, waaruit de bekende Zeeuwse mosselen worden geproduceerd.

Jarenlange inspanningen om de mosselstand te herstellen, zoals het Mosselconvenant uit 2008 en subsidies voor natuurbeheer, zijn waardevol maar blijken minder doorslaggevend dan natuurlijke fluctuaties, zo benadrukt mosselproducent Harm Kampen. Belangrijk blijft dat veel jonge mosselbanken de eerste vijf jaar niet overleven vanwege predatie door vogels en veranderingen door stormen. Wanneer een bank echter stabiel blijft, kan deze tientallen jaren meegaan, doordat mosselen als biobouwers hun omgeving versterken en jongere mosselen zich aan oudere hechten.

Onderzoeker Sander Glorius vergelijkt dit proces met de overlevingskansen van jonge eikenbomen: veel zaailingen overleven niet, maar wie dat wel doet, kan uitgroeien tot een stabiele, langdurige populatie. Consumenten hoeven dus niet te vrezen dat de mosselvoorraad te kort zal schieten; de natuur lijkt in de Waddenzee momenteel volop in het voordeel van de mosselstand te werken.