Verdachte moord Lisa zegt stemmen te horen, wat houdt dat in?
In dit artikel:
Chris Jude verschijnt vandaag voor de derde pro-formazitting nadat hij zichzelf inmiddels heeft bekend voor drie ernstige misdrijven: de moord op Lisa op 20 augustus vorig jaar, een gewelddadige verkrachting van een 30‑jarige vrouw en een poging tot verkrachting van een derde slachtoffer. Aanvankelijk verklaarde hij zich niets te kunnen herinneren, maar tijdens het onderzoek gaf hij later toe zich de feiten wel te herinneren en ze te hebben begaan. Jude zegt dat hij handelde op bevel van stemmen die hem opdrachten gaven; die bewering wordt nu psychiatrisch onderzocht.
De verklaringen van Jude schetsen een patroon: de stemmen zouden hem opgelegd hebben eerst seksueel contact te zoeken om zo “naar de hemel” te gaan; na een mislukte poging op de Amsterdamse Wallen leidde dat volgens hem tot een tweede verkrachting en vervolgens tot de opdracht iemand te doden. Hij kocht een mes en sloeg Lisa dood, en kreeg daarna volgens eigen zeggen de opdracht zichzelf te doden — wat niet gebeurde omdat de politie hem arresteerde. Of hij daadwerkelijk stemmen hoort en wat dat betekent voor zijn toerekeningsvatbaarheid, moet blijken uit het onderzoek in het Pieter Baan Centrum, waar hij vorige maand is opgenomen.
De zaak staat niet op zichzelf: kort daarvoor kreeg Sendric S. in Rotterdam‑IJsselmonde een straf van veertien jaar gevangenisstraf plus tbs met dwangverpleging voor drie moorden; ook hij had verklaard door stemmen te zijn aangestuurd, waardoor zijn daden in sterk verminderde mate werden toegerekend. Dat maakt de vraag naar het onderscheid tussen strafrechtelijke verantwoordelijkheid en psychiatrische ziekte extra relevant.
Psychiater en hoogleraar Wim Veling (UMCG) legt uit dat stemmen horen niet zeldzaam is—ongeveer 10% van mensen hoort wel eens een stem—maar dat het problematisch wordt wanneer die stemmen als echt worden ervaren en opdrachten geven die iemands gedrag ernstig nadelig beïnvloeden. Ongeveer 3% van de bevolking krijgt ooit de diagnose psychotische stoornis; zulke stoornissen gaan vaak gepaard met wanen en kunnen medicatie, psychologische behandeling en traumabehandeling vereisen. Van Jude is bekend dat hij medicatie krijgt die stemmen onderdrukt. Tijdens de lopende zittingen en het Pieter Baan‑onderzoek zal duidelijk moeten worden in hoeverre zijn psychische toestand zijn strafrechtelijke verantwoordelijkheid beïnvloedt.