Monoloog over Hannah Arendt in Carré na Dodenherdenking: 'Haar gedachtegoed is weer heel actueel'
In dit artikel:
Op 4 mei brengt Theater Na de Dam éénmalig in Koninklijk Theater Carré de monoloog Nog niet afgelast, met Maria Kraakman als creatief producent Thea Kapteijn. De voorstelling speelt direct na de Nationale Dodenherdenking op de Dam en confronteert de toeschouwer met de vraag hoe je in een gepolariseerde samenleving herdenkt: alleen de Tweede Wereldoorlog benoemen, of ook hedendaagse conflicten zoals de situatie in Gaza aan de orde brengen?
Kraakman speelt een producent die krampachtig probeert een theaterstuk over de Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt (1906–1975) te beschermen tegen zowel externe druk als interne verdeeldheid. De tekst, geschreven door Vincent van der Valk en geregisseerd door Ludwig Bindervoet, verweeft twee verhaallijnen: Arendts ervaring in 1940 in het interneringskamp Gurs en Thea’s hedendaagse worsteling met identiteitspolitiek, protesten en tegenstemmen. Kraakman zegt dat ze de opdracht “leuk, maar ook spannend” vond en dat Arendts analyses van totalitarisme, nationalisme en angst voor de ander weer actueel zijn nu Europa en de wereld onder druk staan.
De productie is onderdeel van het bredere initiatief Theater Na de Dam, dat jaarlijks rond 4 mei voorstellingen organiseert waarin makers reflecteren op oorlog en herinnering. De organisatie worstelt de laatste jaren steeds meer met keuzes: wie krijgt ruimte, welke perspectieven mogen klinken en wanneer roept kunst opruiing of begrip op? Carré is vaker podium geweest van uitgesproken stukken die publiekelijk discussie opriepen, een eerder voorbeeld is Waar wij voor strijden (Bo Tarenskeen) met een provocerende rol van Jacob Derwig.
Hoewel het toneelstuk thema’s als controverse en spanning behandelt — met scènes waarin stemmen roepen dat “identiteitspolitiek onze herdenkingscultuur kapotmaakt” of juist dat koloniale aspecten worden weggelaten — benadrukt Kraakman dat het niet bedoeld is om te choqueren. Voor haar is theater een “empathiemachine”: door je in een ander te verplaatsen ontstaat begrip en kan publiek elkaar ontmoeten ondanks uiteenlopende meningen. Een van de meest aangrijpende momenten in de tekst is het verlies van Walter Benjamin, dat Arendts menselijke pijn en de intieme tragedie van oorlog naar voren haalt.