Moment van de waarheid voor minderheidskabinet: komt er een begrotingsdeal?

In dit artikel:

Voor het minderheidskabinet-Jetten breken twee beslissende weken aan. Uiterlijk op Prinsjesdag, 15 september, moet de begroting klaar zijn en liefst steun hebben van een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Tot nu toe heeft het kabinet vooral oppositiepartijen verkend; echte onderhandelingen over omstreden onderwerpen, zoals het eigen risico, moeten nog beginnen.

De gesprekken konden volgens het kabinet pas serieus starten na de economische ramingen van het Centraal Planbureau. Die vallen relatief gunstig uit: de economie blijft de komende jaren groeien, ondanks de oorlog in Iran. Tegelijkertijd stijgt de armoede licht en daalt de koopkracht. Minister van Financiën Eelco Heinen waarschuwt daarom dat de staatsschuld niet verder mag oplopen.

Premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yesilgöz en Bart van den Brink spreken de komende dagen met Pro, JA21, SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt. Jetten zegt steun van links tot rechts te willen, maar Pro en JA21 hebben elkaar voor de zomer uitgesloten en verwachten dat het kabinet een duidelijke richting kiest. Pro wil bezuinigingen op de sociale zekerheid schrappen en vermogens zwaarder belasten, terwijl JA21 juist lastenverlichting verlangt en onder meer de vrijheidsbijdrage wil verlagen. Die wensen botsen vooral met de VVD en het CDA.

Een rechtse meerderheid wordt bemoeilijkt doordat BBB nog niet is uitgenodigd. De partij wil pas praten als de stikstofplannen van tafel gaan, hoewel haar steun doorgaans nodig is voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Gidi Markuszower probeert daarnaast een rechts blok te vormen, maar FvD reageert terughoudend en JA21 houdt vast aan een eigen koers.

Jetten acht de kans nog steeds groot dat hij op Prinsjesdag een begroting met brede steun kan presenteren. Lukt dat niet, dan kan het kabinet zelfstandig een begroting en Belastingplan indienen, maar dat is riskant: in november moet de Tweede Kamer het Belastingplan goedkeuren en is oppositiesteun opnieuw nodig.