Molukkers 75 jaar verbannen, 75 jaar politieke eenzaamheid

In dit artikel:

Premier Jetten bood op 21 juni, de langste dag van het jaar, namens de Nederlandse regering excuses aan de Molukse gemeenschap voor de manier waarop Molukse ex-KNIL-militairen en hun gezinnen na 1951 zijn behandeld. Die erkenning kwam na tientallen jaren van pijn, achterstelling en groeiende druk vanuit de Molukse gemeenschap.

De achtergrond ligt in de dekolonisatie van Nederlands-Indië. Na de Indonesische onafhankelijkheid in 1949 koos Nederland voor een federale constructie, maar president Soekarno maakte daar snel korte metten mee en vormde een eenheidsstaat. Binnen het KNIL dienden veel Molukkers aan Nederlandse zijde, en een deel van hen wilde zich juist aansluiten bij de in 1950 uitgeroepen Republiek der Zuid-Molukken (RMS) op Ambon. Omdat Nederland en Indonesië hun belangen niet wilden schaden, werden ongeveer 4000 Molukkers naar Nederland gehaald, met de belofte dat hun verblijf tijdelijk zou zijn.

Die belofte werd niet waargemaakt. In Nederland werden ze ontslagen, in kampen ondergebracht — waaronder Westerbork — en langdurig slecht behandeld: zonder volwaardig loon, zonder perspectief op werk of opleiding, en vaak in primitieve omstandigheden. Hun wens voor erkenning van een Molukse zelfbeschikking kreeg in Den Haag nauwelijks steun, mede door Nederlandse handelsbelangen met Indonesië.

De frustratie en het gevoel van verraad groeiden bij de tweede generatie, wat in de jaren zeventig uitmondde in harde acties zoals de bezettingen van de Indonesische ambassade in Wassenaar, het consulaat in Amsterdam, de trein bij De Punt en een school in Bovensmilde. Daarbij vielen doden en raakte de verhouding tussen Molukkers en de Nederlandse samenleving verder beschadigd.

De auteur benadrukt dat de Molukse gemeenschap decennialang in een politieke en sociale afzondering verkeerde, maar inmiddels wel een hechte en gerespecteerde minderheid is geworden. De excuses worden gezien als belangrijk en emotioneel, maar volgens het stuk is echte genoegdoening pas compleet als daar ook concrete maatregelen en compensatie op volgen.