'Mogen nieuwkomers zichzelf wel zijn?': Guy Weizman en Roni Haver maken musical over Spinoza in het Amsterdamse Bostheater
In dit artikel:
In het Amsterdamse Bos wordt deze zomer een theatergroot project over Baruch Spinoza opgevoerd: Spinoza – de Mokum musical, een samenwerking tussen Nite, Club Guy & Roni, muzikanten van Hiiit en Het Muziek. Regisseur Guy Weizman en choreograaf Roni Haver brengen het leven van de 17e‑eeuwse filosoof én zijn familie in beeld, met première op vrijdag 5 juni in het Amsterdamse Bostheater; de voorstelling speelt begin juni tot en met 11 juli (De Duizendmeterweg 7, Amstelveen).
De productie kiest niet primair voor een filosofische collegezaalvariant, maar vertelt Spinoza’s persoonlijke verhaal: zijn afkomst uit een familie van vluchtelingen uit Spanje/Portugal, zijn positie als eerstegeneratiemigrant in Amsterdam en de breuk met de Joodse gemeenschap na zijn excommunicatie in 1656. Olaf Ait Tami speelt Bento (Baruch) Spinoza; Sarah Janneh en Nimuë Walraven vertolken zijn zussen Rebecca en Miriam, personages die het spanningsveld tussen traditie, zelfbehoud en vernieuwing verbeelden. Rebecca staat voor het belang van gemeenschapswaarden en conformiteit, Bento voor openheid en radicaal anders denken, terwijl Miriam de verbindende middenpositie inneemt.
Centrale vragen zijn: wat kost het om vrij te denken, en mogen nieuwkomers zichzelf zijn binnen een bestaande gemeenschap? Weizman en Haver leggen die thematiek naast hedendaagse debatten over polarisatie en meervoudige identiteiten. De makers willen empathie oproepen door te laten zien wat het persoonlijke lijden en de sociale gevolgen van uitsluiting zijn.
Artistiek is het een grootschalige, interdisciplinair opgezette musical met dans, beweging, opvallende decors (staalconstructies, doeken) en veel kostuums. Componisten David Dramm en Pink Oculus leveren de muziek; Haver werkt vanuit emoties en beelden om personages via beweging voelbaar te maken. Volgens het team biedt deze vorm meerdere ingangen: sommige toeschouwers volgen het intellectuele verhaal, anderen de muziek of het beeld, zodat uiteenlopende perspectieven samenkomen.
Kortom: Spinoza – de Mokum musical zet leven en ideeën van Spinoza in scène als actueel familie‑ en migratieverhaal, met aandacht voor de prijs van vrijheid, de plicht tot gemeenschap en de noodzaak van dialoog in een gepolariseerde samenleving.