Mogelijk asbest in speelzand: hoeveel zorgen moeten we ons maken? Toxicoloog en minister beantwoorden jullie vragen
In dit artikel:
De Belgische regering neemt uit voorzorg maatregelen nadat Nederlandse media melding maakten van mogelijk met asbest besmet speelzand. Minister voor Consumentenzaken Rob Beenders (Vooruit) riep op om voorlopig geen speelzand meer te gebruiken en verbood verkoop ervan totdat analyse toont of ook in België producten met asbest voorkomen. Het gaat om een brede categorie: van gekleurd en magnetisch zand tot potjes met “kinetisch” zand en mogelijk ook traditioneel zandbakzand; de maatregel geldt voor alle soorten omdat nog niet precies duidelijk is welke producten echt besmet zijn. In Nederland onderzocht men twaalf types zand en vond in zes daarvan sporen van asbest.
KU Leuven‑toxicoloog en longspecialist professor Benoit Nemery De Bellevaux benadrukt dat het voorlopig vooral een voorzorgsactie is en adviseert niet in paniek te raken: “Je moet je slaap er niet voor laten, maar verwijder het zand wel.” Hij legt uit dat asbestvezels op twee manieren in zand kunnen terechtkomen: van nature in bepaalde ontginningsgebieden of via verontreiniging door machines die vroeger asbest verwerkten. België start eigen staalnames en analyses om vast te stellen of en welke producten hier besmet zijn.
Over gezondheidsrisico’s geeft Nemery De Bellevaux geruststelling, maar ook nuance. Kortstondige blootstelling van kinderen die met mogelijk besmet zand speelden levert zeer waarschijnlijk geen merkbaar gezondheidsrisico op; ziekten door asbest, zoals longvlieskanker (mesothelioom), ontstaan meestal na jarenlange, professionele blootstelling en komen pas na tientallen jaren tot uiting. Er is geen overtuigend bewijs dat het doorslikken van asbestvezels darmkanker veroorzaakt. Toch is elk asbestgehalte in kinderspeelgoed onaanvaardbaar en moet het verwijderd worden.
Praktische adviezen: gebruik geen stofzuiger bij het opkuisen (de fijnste deeltjes komen dan in de lucht), maar veeg of dep met een vochtige doek en verzegel het zand in dubbele plastic zakken. Voor afvoer is het containerpark een mogelijke optie, maar die accepteren meestal alleen gebonden asbest; bij vermoeden van daadwerkelijke besmetting kan contact met een gespecialiseerde (en duurdere) firma nodig zijn om verspreiding te voorkomen. De minister en de expert willen voorkomen dat asbest in huishoudens terechtkomt en handelen volgens het voorzorgsprincipe totdat de onderzoeken uitsluitsel geven.