Moeten er nieuwe verkiezingen komen? Of kan een nieuwe coalitie aan de slag?

In dit artikel:

Het onlangs gevallen kabinet brengt nieuwe verkiezingen met zich mee, maar de vraag rijst of een nieuwe coalitie op basis van de verkiezingsuitslag van november 2023 niet mogelijk is. Hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen bevestigt dat dit theoretisch kan, maar toont weinig vertrouwen dat het zal gebeuren. Sinds de jaren zestig is het namelijk de ongeschreven regel geworden dat na een kabinetbreuk vervroegde verkiezingen volgen, ingevoerd na meerdere kabinetten die op één verkiezingsuitslag waren gebaseerd.

Volgens Voerman ontbreekt het aan partijen die gemakkelijk een nieuwe coalitie kunnen vormen zonder opnieuw naar de stembus te gaan. NSC en BBB hebben weinig interesse in snelle verkiezingen, terwijl GroenLinks-PvdA en het CDA juist liever de kiezer opnieuw laten spreken. Voor de VVD zou een samenwerking met GroenLinks-PvdA bovendien een grote verschuiving betekenen ten opzichte van het huidige kabinet, waardoor een coalitie zonder deze partijen onwaarschijnlijk is.

Kortom, vervroegde verkiezingen lijken onvermijdelijk. Voerman benadrukt dat het uiteindelijk aan de kiezer is om de richting te bepalen. Deze praktijk sluit aan bij de politieke traditie in Nederland om duidelijkheid en legitimiteit te verkrijgen na een kabinetval.