Moet de overheid ons redden uit de klauwen van Meta?

In dit artikel:

De Braziliaanse presidentskandidaat Lula beschuldigt Meta, het moederbedrijf van WhatsApp, Instagram en Facebook, ervan zijn verkiezingscampagne te benadelen. Berichten van zijn team zouden zijn geweigerd, terwijl gepubliceerde posts volgens hem veel minder mensen bereikten. Meta ontkent dat het zich in de verkiezingen mengt. De auteur vindt het te makkelijk om Lula’s klacht af te doen als frustratie van een kandidaat die in een spannende race dreigt te verliezen, zeker na het zien van de film *The Social Reckoning*.

Volgens die film gebruikt Meta algoritmes die extremisme en radicalisering versterken, omdat dit het verdienmodel van het bedrijf ondersteunt. Lula wil de macht van grote technologiebedrijven beperken, terwijl zijn rechtse tegenstander Flavio Bolsonaro daar veel minder kritisch tegenover zou staan. Daarmee staat volgens de auteur niet alleen een Braziliaanse verkiezing op het spel, maar ook de vraag wie de informatiestromen in een democratie beheerst.

De auteur sluit zich aan bij de oproep van PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann om de manipulatieve, verslavende en polariserende algoritmes en de verdienmodellen van platformbedrijven strenger aan te pakken. Meta en Google zouden de advertentiemarkt grotendeels hebben overgenomen en daarmee de traditionele pluriforme media financieel hebben verzwakt. Zelf stoppen met sociale media is volgens de auteur geen afdoende oplossing: individuele gebruikers kunnen niet op tegen de macht en middelen van deze bedrijven. Alleen overheden kunnen die macht begrenzen of breken.

De film stelt dat bedrijven inmiddels machtiger zijn dan overheden en streven naar een wereld waarin ondernemingen de dienst uitmaken. Hoewel de auteur de film inhoudelijk belangrijk vindt, noemt hij de uitvoering zwak en te breed. De blijvende maatschappelijke woede waarop hij en Kathmann hopen, blijft uit. Ook haar Instagram-post kreeg relatief weinig bereik, wat volgens de auteur opnieuw vragen oproept over de invloed van Meta, al erkent hij dat een directe beschuldiging al snel als complotdenken klinkt.

Het uitblijven van protest wijt de auteur uiteindelijk vooral aan het geringe vertrouwen in de overheid. Rechts heeft volgens hem, onder meer in de Verenigde Staten en Nederland, jarenlang het beeld verspreid dat de overheid vooral een probleem vormt en zich zo klein mogelijk moet houden. Daardoor verwachten burgers ook niet dat de overheid hen tegen Big Tech kan of moet beschermen. Dat gebrek aan vertrouwen helpt volgens de auteur juist de libertaire visie van bedrijven als Meta: burgers blijven alleen achter, terwijl ondernemingen steeds meer macht naar zich toetrekken.