Moeder van Amsterdamse activist Jesse (21), die op vloot naar Gaza zat, weet niet of haar dochter veilig is
In dit artikel:
De Global Sumud Flotilla is maandag in internationale wateren bij Cyprus door het Israëlische leger onderschept; daarbij zijn 428 opvarenden opgepakt, onder wie zes Nederlanders en de 21-jarige Amsterdamse student Jesse van Schaik. Haar moeder, Anne van Schaik, die de positie van de boot via een livetracker volgde, weet 48 uur na de actie nog steeds niet precies waar haar dochter is of op welke grond Israël haar heeft aangehouden. Het Nederlandse consulaat meldde wel dat de gevangenen naar de havenstad Ashdod zouden worden gebracht, ongeveer 40 km van Tel Aviv.
De vloot vertrok op 12 april uit Barcelona met als doel de Israëlische blokkade van Gaza te doorbreken en hulpgoederen te leveren. Een deel van de ongeveer vijftig schepen werd al in de nacht van 29 op 30 april voor de kust van Kreta onderschept; opvarenden meldden destijds geweld. De organisatoren van de Global Sumud Flotilla zeggen dat geen van de activisten de mogelijkheid kreeg contact op te nemen met een advocaat en dat de precieze locatie van de gearresteerden onduidelijk is.
Een video die door de Israëlische veiligheidsminister Itamar Ben‑Gvir op X werd gedeeld toont geboeide activisten die geknield met het hoofd naar de grond zijn gedrukt; Ben‑Gvir spreekt in beeld de gevangenen toe en krijgt daarvoor veel internationale kritiek en ook verwijten uit eigen regering. Premier Benjamin Netanyahu veroordeelde de manier waarop de minister de activisten behandelde. De Nederlandse regering heeft eveneens verontrust gereageerd: minister Tom Berendsen riep Israël op zich aan het internationale recht te houden, sommeerde de Israëlische ambassadeur en noemde de beelden ‘echt ontoelaatbaar’. Premier Rob Jetten noemde de behandeling ‘mensonterend’.
Anne van Schaik zegt dat ze tot maandagochtend nog dagelijks contact met Jesse had; de student geschiedenis had de meeste nachten nachtdiensten aan boord en stuurde vaak spraakberichten. Volgens de familie gooiden deelnemers hun telefoons overboord toen het leger aan boord kwam — een vooraf gemaakte afspraak om te voorkomen dat gegevens in handen van de autoriteiten zouden vallen. Anne benadrukt dat de deelnemers vooraf trainingen kregen en dat ze erop waren voorbereid dat onderscheppingen mogelijk waren.
Israël bestempelt de actie als een ‘pr-stunt’ zonder echte bedoeling Gaza te helpen. De familie en activistische kringen zien het anders: zij zeggen hulpgoederen en vastberaden deelnemers te hebben gezien. In Den Haag demonstreerden woensdag mensen om aandacht te vragen; daarbij werden zeventig demonstranten, onder wie Anne en haar man, gearresteerd toen ze niet naar een aangewezen vak wilden verplaatsen.
De zaak roept scherpe vragen op over de rechtspositie van de gearresteerden en over de grenzen van optreden in internationale wateren. Terwijl regeringen als die van Spanje en Turkije de onderscheppingen veroordelen als schending van internationaal recht, blijft voor families als die van Jesse vooral de onzekerheid en de dringende behoefte aan informatie en veilige behandeling van hun geliefden.