Minstens zo belangrijk als de midterms: de klimaattop COP31 in Antalya

In dit artikel:

Voorafgaand aan de klimaattop COP31 in Antalya, die maandag begint, staat opnieuw de financiering van een duurzamere economie centraal. Het gangbare idee is dat financiële markten klimaatrisico’s vanzelf beprijzen: vervuilende sectoren zouden daardoor duurder moeten lenen en minder kapitaal aantrekken.

Onderzoek van Daniel te Kaat naar geopolitieke risico’s wijst er volgens de auteur echter op dat markten zo niet werken. Na crises zoals de invasie van Oekraïne of Brexit trekken veel investeerders zich aanvankelijk terug, maar lokken lage aandelenkoersen en hoge rentes vervolgens kapitaalkrachtige beleggers die op hogere rendementen uit zijn. Zelfs wanneer economieën zwaar worden getroffen, kan financieel rendement overeind blijven. Dit wordt ook wel ‘teflonkapitalisme’ genoemd.

Die financiële veerkracht is problematisch bij klimaatverandering. Geld blijft namelijk beschikbaar voor fossiele projecten, ook als die grote klimaatrisico’s veroorzaken, zoals nieuwe olie- en gasvelden in Suriname, West-Afrika of de Noordzee. Banken rekenen de fossiele sector wel hogere rentes aan, maar verstrekken tegelijk grotere leningen. Financieel rendement en het behoud van een leefbare planeet zijn daarmee niet hetzelfde.

Volgens de auteur moeten centrale banken en overheden daarom actief sturen en zelf het voortouw nemen bij groene investeringen. Alleen de uitstoot verminderen vereist bovendien dat de fossiele productie daadwerkelijk wordt afgebouwd. Dat past niet bij de expansielogica van financiële markten en zal dus via overheidsbeleid moeten gebeuren. De vraag is of die boodschap tijdens COP31 doordringt, terwijl banken en vermogensbeheerders daar nog steeds een prominente rol spelen en tegelijk bij fossiele productie betrokken blijven.