Ministers hielden alarmerend rapport over veiligheid op de Noordzee achter
In dit artikel:
De beveiliging van vitale infrastructuur op de Noordzee — denk aan elektriciteitskabels en windparken — staat onder toenemende druk, maar Nederland mist overzicht, coördinatie en structurele financiering om adequaat te reageren. Dat concludeert een door de Tweede Kamer besteld adviesrapport dat al op 11 maart 2025 klaarlag maar pas op 2 december openbaar werd gemaakt na politieke druk.
Wat er speelt: er zijn toenemende signalen van hybride dreigingen (sabotage, spionage, verstoring van infrastructuur). Recent begeleidde de Koninklijke Marine een Russische onderzeeboot en een ander Russisch schip; kort daarna dook een Russisch onderzoeksschip op dat in het verleden spionageactiviteiten toonde, ditmaal gevolgd door een kustwachtvliegtuig. Nederland begeleidde in 2024 twintig Russische schepen (bijna twee keer zoveel als in 2023) en noteerde in 2025 al 16 escortes, waarvan er negen in de laatste twee maanden plaatsvonden. Tussen 1 augustus en 14 november 2025 vroeg de kustwacht bij 40 schepen die onder valse vlag voeren extra informatie op.
Belangrijkste knelpunten volgens het rapport: informatie over dreigingen is versnipperd over ministeries, inlichtingendiensten, de kustwacht en private beheerders van windparken en datakabels, waardoor geen enkele instantie het volledige beeld heeft. Wie de leiding neemt bij incidenten op zee is niet eenduidig geregeld; afhankelijk van het type incident kan verantwoordelijkheid bij verschillende partijen liggen, wat in de praktijk vertraging en verwarring veroorzaakt. Ook ontbreekt voldoende en flexibel personeel om op onvoorspelbare dreigingen te reageren. Financiële middelen zijn schaars: het tijdelijke Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI), ingesteld eind 2023 voor 2024–2025, is uitgeput.
Achtergrond en politiek: de studie werd uitgevoerd na een motie van CDA-Kamerlid Harmen Krul (september 2024) en uitgevoerd door adviesbureau ABDTOPConsult. Publicatie liep aanzienlijke vertraging op; toenmalig minister Barry Madlener en later demissionair minister Robert Tieman stelden de openbaarmaking uit, waardoor besluitvorming in de Kamer bijna een jaar is vertraagd.
Aanbevelingen en vervolgstappen: het rapport pleit voor oprichting van een Nationaal Maritime Security Centrum (NMSC), een maritiem equivalent van het Nationaal Cyber Security Centrum, dat informatie moet centraliseren en coördinatie bij dreigingen moet voeren. In juli is een kwartiermaker aangesteld om dit te verkennen, maar details zijn nog onbekend. Voor structurele bescherming van de Noordzee is volgens de auteurs duurzame financiering nodig; het blijft aan een nieuw kabinet om voor 2026 knopen door te hakken.
Kortom: de dreiging op de Noordzee neemt toe, maar Nederland heeft nog geen samenhangende organisatie, middelen of heldere verantwoordelijkheden om die dreigingen effectief te beheersen.