Ministerie wil openbaarheidswet Woo kortwieken
In dit artikel:
Het ministerie van Binnenlandse Zaken wil het bereik van de Wet open overheid (Woo) flink afbakenen. In antwoorden aan informateur Sybrand Buma legt demissionair minister Frank Rijkaart (BBB) uit dat Woo-verzoeken de departementen te veel tijd en inzet kosten. Als oplossing stelt het ministerie dat verzoeken die voor overheden disproportioneel van omvang zijn mogen worden geweigerd, en dat bepaalde interne documenten — denk aan ambtelijke e-mails, adviezen en conceptteksten — mogelijk van toegang uitgezonderd moeten worden. Ook wordt overwogen om kosten in rekening te brengen zodra een verzoek boven een bepaald aantal documenten uitkomt.
Die voorstellen staan op gespannen voet met eerdere besluiten van het vorige kabinet, dat juist inzetten wilde op betere interne processen en samenwerking tussen verzoekers en overheden om de uitvoering van de Woo te verbeteren. Binnenlandse Zaken schrijft nu dat binnen het huidige wettelijke kader optimalisaties beperkt zijn en verwacht dat de voorgestelde wijzigingen grote gevolgen hebben voor de doeltreffendheid van de wet. Het ministerie benoemt niet expliciet de rol van de Woo bij het blootleggen van misstanden en het versterken van vertrouwen in de overheid.
De inzet van het ministerie sluit aan bij een bredere beweging binnen de overheid om de openbaarheidsregels te verstrakken. Hooggeplaatste ambtenaren hebben eerder al bij Buma gepleit voor hervorming van de Woo, Kamerleden zoals Henri Bontenbal noemden de wet onlangs een “doorn in het oog”, en sommige overheidsorganisaties voegen inmiddels kostenoverzichten toe aan hun Woo-besluiten. Dat alles komt relatief vroeg: de Woo werd pas in 2022 ingevoerd en bij de start was al duidelijk dat achterstallig onderhoud in informatiehuishouding het vinden en gereedmaken van documenten arbeidsintensief zou maken.
Er loopt nog een onderzoek naar de uitvoering van de Woo; een formele evaluatie begint begin volgend jaar en duurt naar verwachting negen tot twaalf maanden. De voorgestelde inperkingen zetten de eerdere politieke ambitie van meer openheid — ook ingegeven door lessons learned uit de toeslagenaffaire — onder druk en beloven een debat over balans tussen transparantie en uitvoerbaarheid van de wet.