Minister wil Kamer passeren met uitbreiding anti-discriminatiebevoegdheden

In dit artikel:

De Raad van State adviseert minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken dringend om een zelfstandige algemene maatregel van bestuur (AMvB) niet in te voeren. Daarmee wilde het kabinet buiten het parlement om de bevoegdheden uitbreiden van het College voor de Rechten van de Mens en gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen.

De uitbreiding is nodig om een Europese richtlijn uit 2024 uit te voeren. Die verplicht Nederland om ook toezicht mogelijk te maken op ongelijke behandeling van mannen en vrouwen binnen de sociale zekerheid. De Europese deadline van 19 juni is echter verstreken zonder dat de benodigde Nederlandse wetgeving klaar was. Heerma wilde de bevoegdheden daarom tijdelijk via een AMvB regelen, in afwachting van een formele wet die later aan de Tweede en Eerste Kamer zou worden voorgelegd.

Volgens de Raad van State is die route niet gerechtvaardigd. Een zelfstandige AMvB maakt het mogelijk om regels vast te stellen zonder voorafgaande parlementaire instemming en hoort daarom alleen in uitzonderlijke, tijdelijke noodsituaties te worden gebruikt. Dat de Europese termijn is overschreden, geldt volgens de Raad niet als zo’n noodsituatie. De regering wist al vóór de vaststelling van de richtlijn dat Nederlandse wetgeving moest worden aangepast en had daarna twee jaar de tijd. De ontstane haast is volgens de Raad dan ook door het kabinet zelf veroorzaakt en mag geen reden zijn om het parlement buiten de procedure te houden.

De Raad van State verzet zich niet tegen de inhoudelijke uitbreiding, maar tegen de manier waarop Heerma die wil invoeren. De minister zou in plaats daarvan met spoed een regulier wetsvoorstel bij het parlement moeten indienen. Het kabinet kan het advies naast zich neerleggen, maar moet dat dan motiveren.

De kwestie staat naast andere plannen om antidiscriminatie-instanties meer bevoegdheden te geven. Zo wil het kabinet de Algemene wet gelijke behandeling uitbreiden naar bepaalde vormen van eenzijdig overheidshandelen, zoals belastingheffing, vergunningen en subsidies. Ook wordt gewerkt aan een landelijke structuur voor discriminatiemeldingen. Die voorstellen volgen wel de normale wetgevingsroute.

Het College voor de Rechten van de Mens behandelde in 2025 853 verzoeken en stelde in 63 procent van zijn 139 uitspraken discriminatie vast. Hoewel die oordelen niet juridisch bindend zijn, nam 77 procent van de betrokken organisaties daarna maatregelen.