Minister Wiersma staat lekkende pfas-pesticiden nog toe

In dit artikel:

Denemarken verbood eind juli per direct 23 bestrijdingsmiddelen nadat onderzoek aantoonde dat ze pfas‑verbindingen lekten naar bodem en grondwater. Vlaanderen volgde; Nederland nog niet. Landbouwminister Femke Wiersma laat het Deense onderzoek eerst onafhankelijk toetsen en verwijst naar het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en de EU‑procedure, wat volgens Kamerlid Laura Bromet (GroenLinks‑PvdA) vertraging oplevert.

Het bezwaar is dat sommige pesticiden bij afbraak pfas‑bijproducten vormen, vooral tfa (trifluorazijnzuur). Tfa verspreidt zich gemakkelijk, stapelt niet snel af in het milieu en is in verband gebracht met gezondheidsrisico’s zoals verminderde vruchtbaarheid, oog‑ en leverproblemen. De Deense geologische dienst vond te hoge tfa‑concentraties in grondwater en drinkwaterbronnen, wat leidde tot het verbod.

Nederlandse drinkwaterbedrijven en het RIVM zijn al langer bezorgd: in 2022 waarschuwde het RIVM dat Nederlanders via voedsel en drinkwater te veel pfas binnenkrijgen. Recent onderzoek van CLM, in opdracht van drinkwatervereniging Vewin, laat zien dat het gebruik van pfas‑houdende pesticiden in Nederland tussen 2020 en 2023 bijna verdubbelde. Momenteel zijn er 116 middelen op de Nederlandse markt gebaseerd op 25 toegestane pfas‑werkzame stoffen (onder meer schimmel‑, onkruid‑ en insectbestrijders). Vewin pleit dan ook voor een Nederlands verbod, omdat uitspoeling naar grondwater onomkeerbaar is.

Procedurele hobbels: het Ctgb riep al in april op om werkzame stoffen die tfa kunnen vormen snel te herbeoordelen; de EU beslist over toelatingen en lidstaten over markttoelatingen van middelen. Nederland maakt deel uit van een EU‑coalitie die pfas wil uitbannen, maar het huidige EU‑voorstel sluit pesticiden en medicijnen deels uit omdat die al aan veiligheidstoetsing onderworpen zijn. Bromet wijst erop dat bestaande voorraden van inmiddels verboden middelen nog tot de zomer van 2026 mogen worden opgebruikt, iets waarover Wiersma het Ctgb de regie laat voeren.