Minister stelt CDA gerust over strafbaarstelling illegaliteit, maar wekt ergernis PVV

In dit artikel:

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) lijkt erin te slagen twee omvangrijke asielwetten door de Eerste Kamer te loodsen: de invoering van een tweestatusstelsel en de asielnoodmaatregelenwet. Als de senaat volgende week dinsdag instemt, betekent dat de grootste wijziging van het Nederlandse asielbeleid in bijna dertig jaar.

Het tweestatusstelsel verdeelt asielzoekers in twee groepen, waarbij de groep met een lagere status bijvoorbeeld minder snel recht krijgt op gezinshereniging. De asielnoodmaatregelenwet bevat meerdere verzwaringen van het huidige beleid, waaronder de omstreden strafbaarstelling van illegaliteit. In de Eerste Kamer waren vóór de onderhandelingen voor- en tegenstanders ongeveer gelijk verdeeld, waardoor de CDA-fractie de doorslag kan geven.

Van den Brink heeft de grootste zorgen van het CDA weten te adresseren door de reikwijdte van de strafbepaling te beperken: die zou alleen gericht zijn op vreemdelingen die formeel tot vertrek veroordeeld zijn en dit vervolgens op structurele wijze frustreren. Kwetsbare mensen zonder verblijfsrecht, zoals slachtoffers van mensenhandel, zullen volgens de minister niet worden vervolgd. Hoewel die beperking niet letterlijk in de wetsartikelen staat, is ze opgenomen in de begeleidende teksten en volgens Van den Brink ook af te leiden uit EU-recht en jurisprudentie van het Hof van Justitie. Naar schatting treft de strafbaarstelling uiteindelijk slechts enkele honderden personen.

Om het CDA verder te overtuigen heeft de minister toegezegd een evaluatie- of controletoets in te bouwen en de invoering niet overhaast door te voeren, mede om onrust in het maatschappelijk middenveld te kalmeren. Die toezeggingen wekken echter kritiek bij de PVV, die vreest dat de maatregel hierdoor wordt uitgehold; de PVV heeft de strafbaarstelling zelf aan het wetsvoorstel toegevoegd. Zowel CDA als PVV zijn nodig voor een meerderheid, maar de verwachting is dat ook de PVV zal instemmen.

Van den Brink wil de wetten vóór 12 juni laten ingaan, zodat ze van kracht zijn vóór de inwerkingtreding van nieuwe Europese asielregels.