Minister Matz werkt aan systeem om cyberpesters te bannen van sociale media, maar is dat realistisch?

In dit artikel:

Minister van Digitalisering Vanessa Matz (Les Engagés) wil cyberpesters tijdelijk van sociale media kunnen bannen, naar analogie met een tijdelijk rijverbod na een zware verkeersovertreding. Ze heeft het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT) om advies gevraagd over de praktische uitwerking. Volgens Matz kan digitale uitsluiting het juridische arsenaal versterken, kwaadwillige anonimiteit tegengaan en bijdragen aan een veiliger internet.

Professor Communicatiewetenschappen Heidi Vandebosch van de Universiteit Antwerpen vindt extra maatregelen positief, maar betwijfelt of het plan haalbaar en controleerbaar is. Sociale mediaplatformen slagen er nu al moeilijk in om jongeren van hun diensten te weren: via familieleden of andere achterpoortjes kunnen zij verboden omzeilen. Bovendien zou een verbod doorgaans slechts voor één platform gelden. Daders kunnen hun slachtoffers dan via andere sociale media of communicatiekanalen blijven lastigvallen.

Matz baseert zich onder meer op Frankrijk, waar twee streamers na een veroordeling voor online geweld en vernederingen zes maanden van sociale media zijn verbannen. Volgens Vandebosch heeft zo’n sanctie vooral gevolgen voor gebruikers die sociale media nodig hebben voor hun inkomen. Een tijdelijk verbod kan haatspraak verminderen, maar daders kunnen na afloop terugkeren.

De federale regering wil slachtoffers bovendien mogelijk de identiteit van online pesters laten kennen. Dat kan volgens Vandebosch afschrikken, maar roept vragen op over wie daders opspoort, gegevens controleert en een effectieve aanpak van hun gedrag organiseert. Zij ziet het plan daarom vooral als een symbolisch signaal aan platformbedrijven dat overheden strenger willen optreden. Tegelijk kan het volgens haar nuttig zijn als platforms voor sancties kunnen rekenen op betrouwbare overheidsinstanties.