Minister Hermans wil roken bij jongeren niet aanpakken omdat er te veel jongeren roken: huh?

In dit artikel:

Het kabinet, via een brief van minister Sophie Hermans (VVD) aan de Tweede Kamer vorige week, weigert verdere maatregelen te nemen om roken en vapen onder jongeren stevig terug te dringen. Hermans oordeelt dat ingrijpender stappen — zoals een leeftijdsgebonden verbod op verkoop van tabaksproducten en e-sigaretten aan jongeren — niet “doelmatig en proportioneel” zouden zijn omdat gebruik te veel voorkomt en grensoverschrijdend gedrag zou kunnen toenemen.

Dat standpunt stuit op stevige kritiek in deze column van Marcel Levi. Hij haalt cijfers aan die het gezondheidsprobleem benadrukken: bijna 15% van de jongeren gebruikt dagelijks e-sigaretten en bijna een kwart van scholieren rookt of vape af en toe. Roken is de belangrijkste vermijdbare oorzaak van ziekte en vroegtijdig sterven in Nederland; naar schatting lijden zo’n 700.000 mensen chronisch door roken (bijv. ernstige longziekten, kanker, hart- en vaatziekten) en de maatschappelijke kosten worden geschat op 20–40 miljard euro per jaar.

Levi weerlegt Hermans’ argumenten over open grenzen en handhaafbaarheid. Sinds 2025 gelden in België en Frankrijk verboden op wegwerpe-sigaretten, en ook het Verenigd Koninkrijk kent vergelijkbare regels met aanwijzingen dat gebruik onder jongeren is afgevlakt. Smokkelen over de grens komt volgens Levi weinig voor en hogere accijnzen hebben eerder aangetoond drempelverhogend te werken voor jonge rokers.

De concrete beleidsreactie van Hermans is mager: ze bevestigt eerder aangekondigd beleid dat tabaksproducten uiteindelijk alleen nog in speciaalzaken verkocht mogen worden — maar die maatregel gaat pas per 2032 in. Levi ziet in die vertraging en de terughoudendheid een voortzetting van een VVD-lijn die de tabaksindustrie weinig in de weg legt. Hij noemt ook eerdere uitspraken van VVD-woordvoerders die roken en vapen als een individuele verantwoordelijkheid bestempelden.

Conclusie van de columnist: gezien de omvang van het gezondheidsprobleem en de effectieve voorbeelden uit het buitenland is het uitstel en de beperkte aanpak onverantwoordelijk en ontoereikend om jongeren beter te beschermen tegen verslaving en ziekte.