Minister: AIVD onderzocht coronacritici alleen bij veiligheidsrisico's

In dit artikel:

Uit Toezichtrapport 83 van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) blijkt dat de AIVD tijdens de coronaperiode ook personen heeft onderzocht die kritiek hadden op het overheidsbeleid. Deze kwestie kwam in de Kamer na vragen van FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen.

Minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma benadrukt dat die onderzoeken niet zijn gestart vanwege kritiek op zichzelf. De CTIVD concludeert volgens het rapport dat loutere kritiek nooit de aanleiding is geweest; in alle onderzochte gevallen speelde een bredere context mee, zoals een vermoeden van gevaar voor de nationale veiligheid, de democratische rechtsorde of defensiebelangen.

Bij de beoordeling keek de AIVD onder meer naar uitingen of gedrag die mogelijk gericht waren op geweld, het verspreiden van angst of desinformatie, of het aanzetten tot haat. Kritiek die valt onder desinformatie of complottheorieën is op zichzelf volgens de minister geen voldoende grond voor onderzoek; er moet sprake zijn van een “ernstig vermoeden” van gevaar, zoals voorgeschreven in de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV 2017).

De minister geeft geen voorbeelden van concrete gevallen of uitspraken die tot onderzoek hebben geleid, omdat dat per individueel dossier verschilt en wettelijk niet altijd openbaar gemaakt kan worden. Evenmin wil zij in het openbaar ingaan op mogelijke onderzoeken naar internationale netwerken; wel wijst zij op de wettelijke bevoegdheid van de AIVD om personen of organisaties te onderzoeken die een bedreiging kunnen vormen voor de democratische rechtsorde of de nationale veiligheid.