Minderheidskabinet VVD-D66-CDA: veel koffiedrinken, opportunisme en een vroegtijdig einde

In dit artikel:

In de nieuwste aflevering van podcast De X! Factor leggen Ton F. van Dijk en Esther van Fenema het net aangekondigde minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA genadeloos onder de loep. Ze noemen het een fragiele, politiek onhandige formule: met slechts 66 zetels en zonder deelname van rechtse partijen als JA21, zou het kabinet de duidelijke rechtervleugel van de kiezers onvoldoende weerspiegelen. De PVV werd nipt de tweede partij en was bijna de grootste qua stemmen, wat volgens hen vraagt om meer erkenning van die electorale uitslag.

Beiden vrezen dat het kabinet permanent afhankelijk wordt van wisselende meerderheden en publieke peilingen; Van Dijk voorziet dan ook dat "dit een kabinet wordt dat geleid gaat worden door de peilingen". Die dynamiek maakt volgens hen besluitvorming moeilijker en schept ruimte voor frustratie bij zowel links als rechts in de oppositie. Van Fenema waarschuwt dat het uitsluiten van JA21 de maatschappelijke verdeeldheid kan aanwakkeren en ruimte biedt aan radicaalere partijen zoals Forum voor Democratie.

Van Dijk ziet het nieuwe bestuur als een voortzetting van Rutte III/IV, maar nu zonder ChristenUnie en zonder meerderheid — weinig nieuw beleid, veel continuïteit. Hij had liever een breder, ‘semi-nationaal’ kabinet gezien waarin ook JA21 en bijvoorbeeld GroenLinks/PvdA samen prioriteiten zouden afspreken en ideologische discussies tijdelijk opzij zetten. Het duo concludeert dat het minderheidskabinet waarschijnlijk een tijdelijke, opportunistische constructie wordt met veel symbolisch handelen, koffiedrinken en een reëel risico op een vroegtijdig einde.