Minderheidskabinet? Krimpend midden klauwt naar machtsbehoud
In dit artikel:
In Nederland worstelen D66, CDA en VVD met de geboorte van een fragiel minderheidskabinet: samen goed voor 66 Kamerzetels, tegenover een oppositie die rechts steeds steviger in de schoenen staat. De vorming van een kabinet zonder breed draagvlak en met mogelijk wisselende deelakkoorden per onderwerp wordt hier gepresenteerd als een politieke noodgreep eerder dan als een weerspiegeling van een stabiele maatschappelijke consensus.
Wie: D66 (aanvoerder van de formatie), VVD en CDA als samensteller van het minderheidskabinet; aan de zijlijn GroenLinks–PvdA (verloren terrein), PVV (grootste oppositiepartij met 26 zetels), JA21 en FVD die terrein winnen of momentum hebben. Waar/wanneer: nu, in Nederland, direct volgend op de recente verkiezingen en de daaropvolgende formatiegesprekken.
Wat: D66 kiest voor het midden, neigt linkser te profileren maar vormt toch met VVD en CDA een kabinet dat niet rechtstreeks de verkiezingsuitslag weerspiegelt. GroenLinks voelt zich gepasseerd; PVV en andere rechts-populistische partijen reageren verontwaardigd en ruiken kansen voor nieuwe winst. De optie van deelakkoorden met wisselende meerderheden wijst op pragmatische compromisvorming, maar ook op een gebrek aan stevig politiek fundament.
Waarom belangrijk: De nieuwe constellatie wordt gezien als een machtsbehoud van het gekrompen midden — partijen die nog veel gewicht hebben in media en instituties maar minder electoraal draagvlak — en zou kunnen leiden tot politieke polarisatie. Rechts behoudt momentum: PVV blijft prominent, JA21 en FVD groeien of stabiliseren, en FVD doet actief campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. De auteur waarschuwt dat een minderheidskabinet “pyromanie” kan ontketenen: teleurgestelde kiezers op rechts kunnen zich meer radicale alternatieven toe-eigenen.
Kritiekpunten: D66 wordt weggezet als een strategisch, mediageniepig en elitair gevormde partij, die in campagnetaal beloften deed die niet houdbaar bleken. Rob Jetten krijgt het etiket van ‘Instagram-premier’ — charmant en mediavaardig maar volgens de auteur inhoudelijk zwak. De VVD blijft structureel aan zet in de Nederlandse politiek en kiest vaak voor macht boven breder draagvlak. Ook wordt gesuggereerd dat Europese en NAVO-oriëntatie (Rutte/Defensie-inspanningen) mogelijke bezuinigingen op zorg, onderwijs en sociale zekerheid in de hand kan werken.
Gevolgen en vooruitzicht: De samenstelling kan leiden tot nieuwe verkiezingen of tot een periode van continue oppositieoverleg en instabiele meerderheden. Rechts-populistische partijen hebben de wind in de rug; links is gefragmenteerd en teleurgesteld. Kortom: politieke rust is nog ver weg en de formatie van een minderheidskabinet biedt eerder brandstof voor verdere polarisatie dan voor bredere stabiliteit.