Minder uitstoot blijkt nog geen uitweg: rechtbank Gelderland gijzelt twee boerenbedrijven in stikstofmoeras

In dit artikel:

De rechtbank Gelderland heeft op 29 september de vergunningen vernietigd voor twee varkenshouderijen in Berkelland en Oost-Gelre. De bedrijven wilden hun verouderde stallen vervangen door modernere gebouwen met een lagere ammoniakuitstoot. Daarvoor gebruikten zij sensoren die de uitstoot voortdurend meten, in plaats van uitsluitend te vertrouwen op theoretische rekenmodellen.

Volgens de rechtbank werkte de meetmethode grotendeels naar behoren. Toch mogen de boeren voorlopig niet bouwen, omdat de gemeenten hun besluiten juridisch onvoldoende hadden gemotiveerd. Door de veranderde rechtspraak over intern salderen moesten zij overtuigend aantonen dat de vrijgekomen stikstofruimte niet nodig was voor natuurherstel. Dat was volgens de rechter niet afdoende gebeurd. Ook speelde mee dat de sensoren jaarlijks zouden moeten worden vervangen en dat Berkelland onvoldoende had uitgelegd waarom geen milieueffectrapportage nodig was.

De uitspraak betekent dat de betrokken familiebedrijven, ondanks investeringen in schonere technieken, opnieuw met vertraging en onzekerheid te maken krijgen. De auteur benadrukt dat zij daardoor mogelijk langer met hun oudere, vervuilender stallen moeten blijven werken. Hij ziet daarin een tegenstelling tussen het doel van emissiereductie en de huidige vergunningenprocedures: juridische en administratieve eisen zouden verduurzaming juist kunnen blokkeren.

Het artikel gebruikt de zaak daarnaast als kritiek op het Nederlandse stikstofbeleid. Volgens de auteur hebben boeren op aandringen van de overheid geïnvesteerd in innovatie, maar bieden die investeringen geen zekerheid zolang vergunningen door veranderende juridische eisen kunnen sneuvelen. Hij legt de verantwoordelijkheid hiervoor bij het ministerie van Landbouw, provincies en gemeenten, die volgens hem duidelijkere regels moeten opstellen die standhouden bij de bestuursrechter.

Als oplossingen noemt de auteur een wettelijke drempelwaarde voor stikstof, bescherming van intern salderen en een stevigere juridische basis voor emissiearme innovaties. Hij vindt dat aantoonbare uitstootvermindering sneller tot een vergunning zou moeten leiden. De bredere beschuldigingen in het artikel, zoals dat het stikstofbeleid bedoeld zou zijn om boeren te verdrijven voor woningbouw en industrie, zijn politieke interpretaties van de auteur en geen vaststellingen uit het vonnis.