'Minachting van de rechtbank' kan mogelijk strafbaar worden gesteld

In dit artikel:

Minister Thierry Aartsen heeft de Tweede Kamer een juridisch onderzoek van advocatenkantoor Stibbe gestuurd naar manieren om zogenoemd problematisch gedrag aan te pakken. Een van de onderzochte opties is een brede strafbaarstelling van ‘contempt of court’: gedrag dat de rechtsgang belemmert, rechterlijke bevelen negeert of het gezag en functioneren van de rechter aantast. Een dergelijke regeling bestaat in verschillende Angelsaksische rechtsstelsels.

Volgens Stibbe beschikt Nederland al over meerdere middelen, zoals strafbaarstelling van meineed en bepaalde beledigingen, en de mogelijkheid voor rechters om dwangsommen of soms lijfsdwang op te leggen. Het bestaande juridische instrumentarium lijkt daarom grotendeels toereikend. Een brede strafbepaling voor uitingen kan bovendien botsen met de vrijheid van meningsuiting en waarschijnlijk met artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Het rapport is geen wetsvoorstel, maar brengt juridische mogelijkheden en grenzen in kaart. Ook een partijverbod wordt genoemd als optie die in uitzonderlijke gevallen mogelijk zou kunnen zijn. De opdracht kwam van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dat zelf categorieën en politiek omstreden voorbeelden van ‘problematisch gedrag’ aandroeg. De aanleiding waren zorgen over radicale religieuze groepen en extremistisch anti-overheidsgedachtegoed.

De verkenning was gedateerd op 10 februari, maar werd pas op 13 oktober aan de Kamer verstrekt, ruim zeven maanden nadat Aartsen dat had toegezegd. De kwestie ligt gevoelig door eerdere overheidsaanpakken. De Autoriteit Persoonsgegevens concludeerde in 2025 dat SZW jarenlang zonder wettelijke grondslag en discriminerend onderzoek deed naar personen en organisaties binnen moslimgemeenschappen. Tegen die achtergrond benadrukt Stibbe dat een algemene strafbaarstelling van gedrag of uitingen juridisch moeilijk houdbaar is, terwijl een specifieke bepaling tegen aantasting van het rechterlijk gezag opnieuw als mogelijke route wordt genoemd.