Miljoenen voor brug over het IJ en metro ontbreken in ov-begroting Amsterdam

In dit artikel:

De Vervoerregio Amsterdam presenteert een ambitieuze ontwerpbegroting voor 2027–2030 met plannen voor nieuwe ov-lijnen, betere fietsroutes, veilig verkeer en verbindingen naar toekomstige woningbouwlocaties. De uitvoering staat echter onder druk omdat de begroting uitgaat van een veronderstelde afkeer van een door het Rijk aangekondigde bezuiniging: een dreigende korting van 10 procent op de jaarlijkse rijksbijdrage vanaf 2028, goed voor ongeveer 60 miljoen euro per jaar. Die zekerheid heeft het kabinet nog niet gegeven; de Voorjaarsnota bood geen duidelijkheid en alleen voor 2026 werd de korting via een motie van PvdA, ChristenUnie en SP van tafel geveegd.

Wegens die onzekerheid haalt de Vervoerregio voor 2027 tijdelijk 18 miljoen euro uit het Ontwikkelfonds ov — geld dat eigenlijk bedoeld is om het netwerk uit te breiden. De organisatie erkent dat daarmee noodzakelijke uitbreidingprojecten moeten wijken of worden uitgesteld, al staan in de begroting niet concreet welke projecten dat treft. PRO-raadslid Mohamed Belkasmi noemt de situatie een terugkerend “zwaard van Damocles” boven het ov, omdat het rijksswapperen investeringen in bruggen en ringafsluitingen belemmert.

De gemeenteraad bespreekt de plannen woensdag, terwijl Amsterdam eerder al kritiek uitte: voormalig wethouder Melanie van der Horst (portefeuille Verkeer) en haar opvolger Elise Moeskops vinden dat de begroting geen voldoende overzicht van lange termijn-investeringen biedt. Daarnaast is de haalbaarheid van groei afhankelijk van GVB: in 2025 vielen de kaartverkoopsinkomsten tegen en waren er veel uitval-ritten, wat de aantrekkelijkheid van het ov aantast. Wethouder Moeskops waarschuwde dat personeelstekorten een groot probleem zijn: “personeel vinden een groot probleem.”

Ook sociale en financiële knelpunten komen naar voren. Slechts 44 procent van de haltes voldoet nu aan toegankelijkheidsnormen; dat moet in 2027 naar 50 procent en pas in 2050 naar 90 procent, wat haaks staat op ambities voor een inclusieve stad. Grote infra‑projecten zoals de geplande Oostbrug over het IJ kampen met forse kostenstijgingen: een raming van 336 miljoen in 2021 is opgelopen tot circa 650 miljoen, en voor een robuustere variant tot mogelijk 850 miljoen. Amsterdam heeft 209 miljoen gereserveerd en rekent op 312,5 miljoen van de Vervoerregio, maar daarmee blijft afhankelijk van de variant een tekort van ruim honderd tot enkele honderden miljoenen over. De brug is daarom voorlopig niet in de meerjarenbegroting opgenomen; wie tekent voor eventuele extra kosten is onduidelijk.