Miljoenen belastinggeld voor stichting komt ook terecht bij bedrijf van eigen directeuren
In dit artikel:
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft jarenlang miljoenen subsidie toegekend aan het digitaliseringsplatform ECP zonder het parlement tijdig te informeren. Na vragen van Nieuwsuur noemde EZ dat een omissie: de zogenoemde maatwerk‑subsidie, die normaal gesproken maximaal vier jaar mag lopen tenzij de Kamer wordt geïnformeerd, liep in dezelfde vorm door vanaf minstens 2019. In die periode ontving ECP ongeveer 40 miljoen euro; sinds 2018 gaven in totaal meerdere ministeries ruim 50 miljoen euro aan de stichting.
ECP profileert zich als neutraal netwerk tussen overheid en bedrijfsleven en is mede opgericht door het ministerie. Het organiseert werkgroepen en bijeenkomsten over onderwerpen als AI en internetveiligheid; hoogwaardigheidsbekleders en oud‑bewindslieden zaten in adviesraden en besturen. Een groot deel van de inkomsten bestaat uit overheidsgeld; daarnaast betalen bedrijven contributies.
De organisatie heeft zelf geen personeel maar huurt medewerkers in bij LunaVia BV. Twee directeuren van ECP zijn via holdings tegelijkertijd bestuurders en aandeelhouders van LunaVia. Jaarlijks ging dat de afgelopen jaren ongeveer 5,5 miljoen euro van ECP naar LunaVia. Eerder al waarschuwde onderzoeksbureau KWINK (2023) voor de schijn van belangenverstrengeling; ondanks die aanbeveling veranderde de constructie niet.
Rechts‑ en bestuurskundigen noemen de verwevenheid problematisch en in strijd met normen van goed bestuur: de directie bereidt plannen voor, onderhoudt contacten met ministeries en stuurt de uitvoering aan, terwijl diezelfde directie financieel kan profiteren via LunaVia. ECP stelt dat het bestuur de eindverantwoordelijkheid draagt en dat LunaVia tegen marktconforme tarieven werkt; deskundigen wijzen erop dat ook bij marktconforme tarieven nog substantieel winst kan overblijven.
Ook de inkooppraktijk ligt onder vuur. ECP houdt vast aan een contract met LunaVia uit de jaren ’90 en stelt dat aanbestedingsregels daarom niet van toepassing zouden zijn; aanbestedingsspecialist Pieter Kuypers betwist dat en stelt dat de verhouding inmiddels zodanig is aangepast dat openbare aanbesteding verplicht is. Ondanks het publieke karakter van meer dan de helft van de inkomsten heeft ECP opdrachten exclusief aan LunaVia gegund. Na publiciteit heeft ECP de dubbelrol van een directeur zichtbaar gemaakt op de website en erkent de schijn van belangenverstrengeling.
EZ zegt dat het aan een stichting is om te beslissen hoe zij diensten inkoopt, mits dat voldoet aan subsidieverplichtingen; het ministerie voert intern onderzoek naar mogelijke nalatigheden bij andere subsidies. Mogelijke vervolgstappen die governance en vertrouwen zouden herstellen zijn onder meer open aanbestedingen, duidelijke scheiding tussen bestuur/directie en dienstverleners, strakkere parlementaire verantwoording van langdurige maatwerksubsidies en openbaarmaking van juridische adviezen en financiële stromen.