Miljoenen aan dwangsommen, maar het COA zit klem: 'Gevolg van het gejojo'

In dit artikel:

Het aanmeldcentrum in Ter Apel huisvest inmiddels meer dan 2.100 asielzoekers, boven de officiële limiet van 2.000. Omdat elders geen alternatieve opvang beschikbaar is, houdt het COA daarom noodlocaties in Hardenberg en Epe open die eigenlijk al hadden moeten sluiten. Gemeenten leggen het COA inmiddels nieuwe dwangsommen op om uitvoering van afspraken af te dwingen — maar deskundigen noemen die boetes vooral een symptoom van een vastgelopen stelsel.

Onderzoeker Karin Geuijen (Universiteit/Utrecht Hogeschool) wijst op de Spreidingswet, die gemeenten verplicht opvangcapaciteit naar rato van inwoners en draagkracht te bieden. Volgens haar is die uitvoering door eerdere kabinetten ondermijnd: veel gemeenten hebben zich sindsdien teruggetrokken of weigeren extra opvang, wat de huidige krapte heeft versterkt. Hoogleraar Geerten Bogaard noemt het voortdurende “gejojo” met capaciteit de oorzaak van paniekvoetbal en tijdelijke noodlocaties; gemeenten gebruiken dwangsommen ook om het COA aan afspraken te houden en draagvlak bij bewoners te bewaren.

Als oplossing pleiten de experts voor betere samenwerking tussen Rijk en gemeenten en voor eerlijke verdeling van opvangtaak. Geuijen benadrukt dat iedere gemeente een minimale buffercapaciteit zou moeten aanhouden, zodat locaties niet steeds open en dicht hoeven te gaan, bewoners minder verhuizingen ondergaan en personeel beter ingezet kan worden. Minister Bart van den Brink toont begrip voor de frustratie van getroffen gemeenten, maar structurele rust en duidelijke afspraken tussen overheidslagen zijn volgens deskundigen onmisbaar om herhaling te voorkomen.