Miljardenwinsten bij banken terwijl betaalrekeningen duurder worden
In dit artikel:
De grote Nederlandse banken boekten opnieuw miljardenwinsten, maar klanten merken daar weinig van: spaarrentes blijven laag en kosten voor betaalrekeningen stijgen. ING rapporteerde 6,3 miljard euro winst, Rabobank 5 miljard en ABN Amro 2,2 miljard over het afgelopen jaar; dat is wel iets minder dan het recordjaar 2024, maar de sector presenteert de resultaten als solide.
Onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt wijst op beperkte concurrentie tussen de grootbanken. Als één bank de spaarrente aanpast, volgen de anderen snel, en klanten stappen zelden over. Daardoor stroomden ook vorig jaar opnieuw tientallen miljarden euro’s naar de grootbanken, wat de prikkel om spaarrentes te verhogen vermindert.
Het contrast tussen stijgende hypotheekrentes en lage spaarrentes leidt tot onvrede, maar heeft een technische verklaring: spaarrentes volgen vooral korte rentes die door de Europese Centrale Bank en de korte rentemarkt worden bepaald en zijn gedaald; hypotheekrentes volgen de lange rente (bijvoorbeeld 10‑jaars staatsleningen) die op de kapitaalmarkt is opgelopen.
Tegelijkertijd nemen de kosten voor betaalrekeningen toe. Banken noemen investeringen in veiligheid en digitale diensten als verklaring. Europees onderzoek toont dat Nederlandse rekeninghouders met ongeveer 35 euro per jaar onder het EU‑gemiddelde van 42 euro zitten; in landen als Frankrijk en Duitsland zijn de kosten vaak hoger, al verschillen prijsmodellen (bijvoorbeeld extra kosten voor geldopnames) per land.
Banken benadrukken dat hoge winsten nodig zijn om kapitaalbuffers op te bouwen; sinds de kredietcrisis van 2008 gelden strengere kapitaaleisen en winst wordt gebruikt om die buffers te vullen en zo stabiliteit te waarborgen. Critici stellen daarentegen dat banken die buffers ook hadden kunnen bereiken door hun risicoprofiel te veranderen in plaats van spaarrentes laag te houden of kosten te verhogen.
Voor spaarders betekent dit dat structurele factoren — marktconcentratie, lage korte rente en bankenbeleid rond buffers — verklaren waarom lage spaarrentes en stijgende betaalkosten samengaan, ondanks de hoge jaarwinsten van de grootbanken.