Miljarden van diaspora houden Libanon overeind, maar hulp kent risico's
In dit artikel:
Een groot deel van Libanon steunt zich momenteel op geld uit het buitenland: jaarlijks stuurt de diaspora miljarden euro’s naar familie en hulpbehoevenden in het land. Door oorlog, economische instabiliteit en bezuinigingen is de Libanese staat niet in staat alle noden te dekken; hulporganisaties hebben ook minder middelen. In 2023 stroomden volgens de Wereldbank ongeveer €6,2 miljard naar Libanon, in 2024 daalde dat naar circa €5,3 miljard en verwacht wordt dat het bedrag rond de €5,5 miljard blijft. In 2023 was ruim 30% van het bbp afkomstig uit deze zendingen.
Veel individuele Libanezen en migrantengemeenschappen zetten zich in: via Instagram- en WhatsApp-acties worden donaties opgehaald, en gezinnen in Canada, Australië, de VS en Nederland sturen regelmatig geld naar ouders, kinderen of buren. Voor velen zijn die giften levensnoodzakelijk; wat vroeger vaak investeringen of vastgoedfinanciering betrof, gaat nu voornamelijk naar basisbehoeften zoals voedsel, huur, medische zorg en onderwijs. Hierdoor functioneert de diaspora in de praktijk als een vervangend sociaal vangnet.
Het financiële landschap van deze overmakingen veranderde nadat het banksysteem instortte tijdens de crisis van 2019. Minder dan 5% van de overmakingen loopt nog via banken; in plaats daarvan zijn talloze geldtransferkantoren opgekomen. De Libanese centrale bank telt ongeveer 3.000 vestigingen van zulke bedrijven, en medewerkers melden een toegenomen werklast door de oorlog en de vluchtelingenstroom.
Tegelijk brengt het sturen van geld risico’s met zich mee. Libanon staat op de grijze lijst van de Financial Action Task Force (FATF), waardoor transacties extra worden gecontroleerd vanwege verhoogde risico’s op witwassen, terrorismefinanciering en corruptie. Sancties, onder meer gericht tegen Hezbollah, compliceren internationale overboekingen verder. In landen als Nederland krijgen sommige donateurs al waarschuwingen van hun bank over overmakingen naar Libanon; velen vrezen dat geld in “foute handen” kan vallen en de juridische of reputatieschade tot gevolg kan hebben.
Hulpverleners ter plaatse werken onder druk: vrijwilligers delen voedsel, dekens en hygiënepakketten uit, terwijl donateurs vaak vragen stellen over politieke bindingen van hulporganisaties. Voor veel betrokkenen blijft de boodschap duidelijk: ondanks de risico’s zijn de geldzendingen cruciaal omdat de Libanese overheid de behoeften niet kan opvangen.