Miljarden erbij, kanon werkt niet

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten trekt volgend jaar 28,9 miljard euro uit voor Defensie, goed voor 2,36 procent van het bbp en ruim boven de NAVO-norm. Toch blijkt uit de halfjaarlijkse rapportage ‘Stand van Defensie’ dat de krijgsmacht operationeel achterblijft: van de 22 belangrijkste wapensystemen voldoen er slechts 9 aan de gestelde norm. Welke systemen dat precies zijn, staat in een geheime bijlage.

Ook de personele bezetting vormt een probleem. Slechts 78,9 procent van de functies voor beroepsmilitairen is gevuld, wat neerkomt op 10.166 vacatures. Van het aanwezige personeel is bovendien maar 67 procent volledig gekwalificeerd. Volgens het artikel is ruim de helft van de zwaarste wapens niet volledig inzetbaar.

De problemen kwamen dit voorjaar aan het licht toen het luchtverdedigingsfregat Zr.Ms. Evertsen naar Cyprus vertrok met een niet-functionerend kanon. Minister Yeşilgöz stelde dat het wapen voor die missie niet nodig was, maar de militaire vakbond VBM vond dat een schip volledig inzetbaar aan een missie moet beginnen.

Defensie wijst op een tekort aan opgeleid onderhoudspersoneel, moeilijk verkrijgbare reserveonderdelen en vertraagd of duurder onderhoud. De Algemene Rekenkamer waarschuwde al in 2024 dat betere gereedheid meer vereist dan nieuwe aankopen. Bij drie hoofdwapensystemen is de gereedheid zelfs verslechterd.

De auteur concludeert dat het probleem vooral in de uitvoering en het beheer ligt, niet in een gebrek aan geld. Eerst zouden bestaande systemen, onderhoud, onderdelen en technisch personeel op orde moeten worden gebracht. Daarnaast wordt gepleit voor meer transparantie over de prestaties van elk wapensysteem, zonder operationeel gevoelige details prijs te geven.